Verpleegkunde Nummer 1 , pp. 15-21
mrt 2020, jaargang 35
Verpleegkunde Nr. 1 , pp. 15-21
mrt 2020, jr. 35
Onderzoeksartikel

Afstemmen met de zorgontvanger

Een exploratief kwalitatief fenomenologisch onderzoek naar ervaringen van zorgverleners

DOEL
Het doel van dit onderzoek is een verkenning van hoe zorgverleners het afstemmen met zorgontvangers ervaren.

METHODE
Dit onderzoek is uitgevoerd vanuit een fenomenologische benadering. De methode shadowing is verbreed met de methode reflexive bodily empathy (RBE). Vier professionele zorgverleners, werkzaam in de intramurale ouderenzorg, zijn intensief geobserveerd en geïnterviewd.

RESULTATEN
In dit exploratieve onderzoek komen een aantal thema’s naar voren: onbewust belichaamd afstemmen, natuurlijke relatie, wederzijds vertrouwen, ruimte voor gevoelens, en onmacht. Het blijkt dat zorgverleners het wederzijds afstemmen met de zorgontvanger vaak niet opmerken terwijl zij zorg verlenen. De zorgverleners kunnen de zorgrelatie als een natuurlijke relatie ervaren als er wederzijds vertrouwen is met de zorgontvanger en de zorgverleners voldoende tijd ervaren om de zorgontvanger aandacht te geven en te leren kennen.

DISCUSSIE en CONCLUSIE
Afstemmen is een intersubjectieve lichamelijke gebeurtenis. De gebruikte innovatieve onderzoeksmethode RBE maakt gebruik van intersubjectieve ervaringskennis en lijkt daarom goed aan te sluiten bij dit fenomeen. Tegelijkertijd blijft de discussie bestaan in hoeverre onderzoek naar een subjectieve ervaring mogelijk is, aangezien de onderzoeker vanuit een ander referentiekader de ervaringen interpreteert. Voortzetting van deze discussie en vervolgonderzoek naar het gebruik van RBE als methode om intersubjectieve lichamelijke ervaringen te onderzoeken is gewenst.

Literatuur

  1. Goossensen A. Schetsen van mismatch: Een schets van een zorgethische visie op evaluatieonderzoek. Utrecht: Movisie; 2014. p.53-88.
  2. Todres L, Galvin K, Dahlberg K. Lifeworld-led healthcare: Revisiting a humanising philosophy that integrates emerging trends. Med Health Care Philos 2007;10:53-63.
  3. Borst H, Gaemers C. Manifest scherp op ouderenzorg. 2016. Te raadplegen op: https://www.scherpopouderenzorg.nl
  4. Kamerbrief over het programmaplan verbetering van de verpleeghuiszorg. 2018. Te raadplegen op: https://www.rijksoverheid.nl
  5. Leget C, van Nistelrooij L, Visse M. Beyond demarcation: Care ethics as an interdisciplinary field of inquiry. Nurs Ethics 2019;26:17-25.
  6. Van Heijst JEJM. Menslievende zorg. Een ethische kijk op professionaliteit. 4 ed. Kampen: Klement; 2008.
  7. Klaver K. Dynamics of attentiveness: in care practices at a Dutch oncology ward. Tilburg: Tilburg University; 2016.
  8. Hamington M. Embodied care: Jane Addams, Maurice Merleau-Ponty, and feminist ethics. University of Illinois Press; 2004.
  9. Benner P. The roles of embodiment, emotion and lifeworld for rationality and agency in nursing practice. Nurs Philos 2000;1:5-19.
  10. Finlay L. The body’s disclosure in phenomenological research. Qual Res Psychol 2006;3:19-30.
  11. Finlay L. “Reflexive embodied empathy”: A phenomenology of participant-researcher intersubjectivity. The Humanistic Psychologist 2005;33:271.
  12. Van der Meide H. Het onthullen van ervaringen. Deel I van een tweeluik. Kwalon. 2015;20(1):21-8.
  13. Van der Meide H, Olthuis G, Leget C. Participating in a world that is out of tune: shadowing an older hospital patient. Med Health Care Philos 2015;18:577-85.
  14. Finlay L. Through the looking glass: intersubjectivity and hermeneutic reflection. In Finlay L, Gough B, (Eds.), Reflexivity. A practical guide for researchers in health and social sciences. Oxford: Blackwell Science Ltd; 2003. p105-120.
  15. Finlay L. The intertwining of body, self and world: A phenomenological study of living with recently-diagnosed multiple sclerosis. Journal of Phenomenological Psychology 2003;34:157-78.
  16. Hamington M. Care ethics and corporeal inquiry in patient relations. Int J Fem Approaches Bioeth 2012;5:52-69.
  17. Finlay L. A Dance between the reduction and reflexivity: Explicating the “phenomenological psychological attitude”. Journal of Phenomenological Psychology 2008;39:1-32.
  18. Finlay L. Phenomenology for therapists: Researching the lived world. West Sussex: Wiley-Blackwell; 2011.
  19. Epstein EG, Delgado S. Understanding and addressing moral distress. OJIN: The Online Journal of Issues in Nursing 2010;15(3):1B.
  20. Adloff, F, Gerund K, Kaldewey D. Locations, translations, and presentifications of tacit knowledge. In: Adloff F, Gerund K, Kaldewey D (Eds.). Revealing tacit knowledge embodiment and explication. Bielefeld: Verlag; 2015. p.7-17
  21. Van Wijngaarden EJ, Leget CJW, Goossensen AM. Ethical uneasiness and the need for open-ended reflexivity: the case of research into older people with a wish to die. Int J Soc Res Meth 2018;21:317-31.
Onderzoeksartikel

Afstemmen met de zorgontvanger

Een exploratief kwalitatief fenomenologisch onderzoek naar ervaringen van zorgverleners

DOEL
Het doel van dit onderzoek is een verkenning van hoe zorgverleners het afstemmen met zorgontvangers ervaren.

METHODE
Dit onderzoek is uitgevoerd vanuit een fenomenologische benadering. De methode shadowing is verbreed met de methode reflexive bodily empathy (RBE). Vier professionele zorgverleners, werkzaam in de intramurale ouderenzorg, zijn intensief geobserveerd en geïnterviewd.

RESULTATEN
In dit exploratieve onderzoek komen een aantal thema’s naar voren: onbewust belichaamd afstemmen, natuurlijke relatie, wederzijds vertrouwen, ruimte voor gevoelens, en onmacht. Het blijkt dat zorgverleners het wederzijds afstemmen met de zorgontvanger vaak niet opmerken terwijl zij zorg verlenen. De zorgverleners kunnen de zorgrelatie als een natuurlijke relatie ervaren als er wederzijds vertrouwen is met de zorgontvanger en de zorgverleners voldoende tijd ervaren om de zorgontvanger aandacht te geven en te leren kennen.

DISCUSSIE en CONCLUSIE
Afstemmen is een intersubjectieve lichamelijke gebeurtenis. De gebruikte innovatieve onderzoeksmethode RBE maakt gebruik van intersubjectieve ervaringskennis en lijkt daarom goed aan te sluiten bij dit fenomeen. Tegelijkertijd blijft de discussie bestaan in hoeverre onderzoek naar een subjectieve ervaring mogelijk is, aangezien de onderzoeker vanuit een ander referentiekader de ervaringen interpreteert. Voortzetting van deze discussie en vervolgonderzoek naar het gebruik van RBE als methode om intersubjectieve lichamelijke ervaringen te onderzoeken is gewenst.

Literatuur

  1. Goossensen A. Schetsen van mismatch: Een schets van een zorgethische visie op evaluatieonderzoek. Utrecht: Movisie; 2014. p.53-88.
  2. Todres L, Galvin K, Dahlberg K. Lifeworld-led healthcare: Revisiting a humanising philosophy that integrates emerging trends. Med Health Care Philos 2007;10:53-63.
  3. Borst H, Gaemers C. Manifest scherp op ouderenzorg. 2016. Te raadplegen op: https://www.scherpopouderenzorg.nl
  4. Kamerbrief over het programmaplan verbetering van de verpleeghuiszorg. 2018. Te raadplegen op: https://www.rijksoverheid.nl
  5. Leget C, van Nistelrooij L, Visse M. Beyond demarcation: Care ethics as an interdisciplinary field of inquiry. Nurs Ethics 2019;26:17-25.
  6. Van Heijst JEJM. Menslievende zorg. Een ethische kijk op professionaliteit. 4 ed. Kampen: Klement; 2008.
  7. Klaver K. Dynamics of attentiveness: in care practices at a Dutch oncology ward. Tilburg: Tilburg University; 2016.
  8. Hamington M. Embodied care: Jane Addams, Maurice Merleau-Ponty, and feminist ethics. University of Illinois Press; 2004.
  9. Benner P. The roles of embodiment, emotion and lifeworld for rationality and agency in nursing practice. Nurs Philos 2000;1:5-19.
  10. Finlay L. The body’s disclosure in phenomenological research. Qual Res Psychol 2006;3:19-30.
  11. Finlay L. “Reflexive embodied empathy”: A phenomenology of participant-researcher intersubjectivity. The Humanistic Psychologist 2005;33:271.
  12. Van der Meide H. Het onthullen van ervaringen. Deel I van een tweeluik. Kwalon. 2015;20(1):21-8.
  13. Van der Meide H, Olthuis G, Leget C. Participating in a world that is out of tune: shadowing an older hospital patient. Med Health Care Philos 2015;18:577-85.
  14. Finlay L. Through the looking glass: intersubjectivity and hermeneutic reflection. In Finlay L, Gough B, (Eds.), Reflexivity. A practical guide for researchers in health and social sciences. Oxford: Blackwell Science Ltd; 2003. p105-120.
  15. Finlay L. The intertwining of body, self and world: A phenomenological study of living with recently-diagnosed multiple sclerosis. Journal of Phenomenological Psychology 2003;34:157-78.
  16. Hamington M. Care ethics and corporeal inquiry in patient relations. Int J Fem Approaches Bioeth 2012;5:52-69.
  17. Finlay L. A Dance between the reduction and reflexivity: Explicating the “phenomenological psychological attitude”. Journal of Phenomenological Psychology 2008;39:1-32.
  18. Finlay L. Phenomenology for therapists: Researching the lived world. West Sussex: Wiley-Blackwell; 2011.
  19. Epstein EG, Delgado S. Understanding and addressing moral distress. OJIN: The Online Journal of Issues in Nursing 2010;15(3):1B.
  20. Adloff, F, Gerund K, Kaldewey D. Locations, translations, and presentifications of tacit knowledge. In: Adloff F, Gerund K, Kaldewey D (Eds.). Revealing tacit knowledge embodiment and explication. Bielefeld: Verlag; 2015. p.7-17
  21. Van Wijngaarden EJ, Leget CJW, Goossensen AM. Ethical uneasiness and the need for open-ended reflexivity: the case of research into older people with a wish to die. Int J Soc Res Meth 2018;21:317-31.
Over dit artikel
Auteurs
Adrie Kanis, Vivianne Baur, Els van Wijngaarden
Over de auteurs

Adrie Kanis, MSc, zorgethisch coach vanuit een eigen praktijk (Zorg: praktijk en beleid) in Ommen, en ergotherapeut;
Dr. Vivianne Baur, universitair docent;
Dr. Els van Wijngaarden, universitair hoofddocent aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht;

Correspondentieadres: adrie@zorgpraktijkenbeleid.nl

Printdatum
13 maart 2020
E-pubdatum
16 maart 2020
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225


Over dit artikel
Auteurs
Adrie Kanis, Vivianne Baur, Els van Wijngaarden
Over de auteurs

Adrie Kanis, MSc, zorgethisch coach vanuit een eigen praktijk (Zorg: praktijk en beleid) in Ommen, en ergotherapeut;
Dr. Vivianne Baur, universitair docent;
Dr. Els van Wijngaarden, universitair hoofddocent aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht;

Correspondentieadres: adrie@zorgpraktijkenbeleid.nl

Printdatum
13 maart 2020
E-pubdatum
16 maart 2020
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225