Verpleegkunde Nummer 2 , pp. 6-13
jun 2018, jaargang 33
Verpleegkunde Nr. 2 , pp. 6-13
jun 2018, jr. 33
Onderzoeksartikel

Ageing well in place: kwaliteitsvol thuis wonen met 24-uurszorggarantie

DOEL 
Deze studie gaat na hoe thuiswonende, kwetsbare ouderen hun kwetsbaarheid en hun welbevinden ervaren. Daarnaast tracht de studie een antwoord te vinden op de vraag welke factoren ervoor zorgen dat kwetsbare ouderen een positief welbevinden hebben binnen een project met 24-uurszorggarantie aan huis (Zorg24).

METHODE
Kwalitatieve studie met thematische analyse op interviews van 18 ouderen in het Zorg24-project (Gent, Tienen).

RESULTATEN
Ouderen ervaren kwetsbaarheid ruimer dan enkel fysiek. Zorgverleners ondersteunen hen bij verschillende vormen van kwetsbaarheid en verhogen hun welbevinden, waardoor zij kwaliteit in hun leven, zingeving, gevoel van regie over hun leven en betrokken te zijn in de samenleving (kunnen) ervaren. Respondenten vertellen dat zij dankzij Zorg24 kwaliteitsvol thuis kunnen blijven wonen. Daarnaast tonen de resultaten enkele factoren die kwetsbaarheid balanceren bij de ouderen.

DISCUSSIE
Binnen het discours van vermaatschappelijking van de zorg kunnen kwetsbare ouderen dankzij een Zorg24-project niet enkel langer, maar ook kwaliteitsvol thuis blijven wonen. De discussie stelt zich echter ook de vraag naar de grenzen van de thuiszorg, en hoe lang we langer thuis blijven wonen moeten stimuleren.

CONCLUSIE
Mede dankzij een 24-uurszorggarantie ervaren kwetsbare ouderen een goede kwaliteit van leven, zingeving, zelfregie en inclusie.

Literatuur

  1. Federaal Planbureau. Demografische vooruitzichten 20162060: Bevolking en huishoudens. 2017 mrt.
  2. Stoeldraijer L, van Duin C, Huisman C. Bevolkingsprognose 2017-2060: 18,4 miljoen inwoners in 2060 [Internet]. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek; 2017. Beschikbaar op: www.cbs.nl
  3. Eurostat. Over 27 million people aged 80 and over in the EU [Internet]. 2017 [geciteerd 27 april 2018]. Beschikbaar op: http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/EDN-20170930-1
  4. Willemé P. The Long-Term Care System for the Elderly in Belgium [Internet]. Rochester, NY: Social Science Research Network; 2010. Beschikbaar op: www.ceps.eu/publications/long-term-care-system-elderly-belgium
  5. Löfqvist C, Granbom M, Himmelsbach I, et al. Voices on relocation and aging in place in very old age--a complex and ambivalent matter. Gerontologist 2013;53:919-27.
  6. Smetcoren AS. “I’m not leaving!?” Critical perspectives on “ageing in place”. Zelzate: University Press; 2016.
  7. Penninx K, Royers T. Werken aan een uitnodigende leefomgeving voor ouderen: een handreiking voor Welzijn Ouderen [Internet]. Utrecht: Vilans; 2007. 24 p. Beschikbaar op: https://www.kenniscentrumsport.nl/publicatie/?werken-aan-een-uitnodigende-leefomgevingvoor-ouderen&kb_id=8998.
  8. Peace S, Holland C, Kellaher L. “Option recognition” in later life: variations in ageing in place. Ageing Soc 2011;31:734-57.
  9. De Donder L, Smetcoren AS, Dury S, et al. Zorginnovatie in Vlaamse proeftuinen: Onderzoek naar Actief Zorgzame Buurten in Brussel en Antwerpen. Brussel: Belgian Ageing Studies; 2017.
  10. Brussel: Agentschap Zorg en Gezondheid, afdeling Informatie en Zorgberoepen, 2017. Zorg en Gezondheid Zorgzwaarte in de ouderenzorg -2017 [Internet]. Beschikbaar op: http://www.zorg-en-gezondheid.be/Cijfers/GI2017-zorgzwaarte_ouderenzorg.pdf
  11. Solinge H van. Het merendeel van de ouderen woont zelfstandig tot op hoge leeftijd. Geron 2015;17:30.
  12. Sixsmith A, Sixsmith J. Ageing in place in the United Kingdom. Ageing International 2008;32:219-35.
  13. Wagner SL, Shubair MM, Michalos AC. Surveying older adults’ opinions on housing: recommendations for policy. Soc Indic Res 2010;99:405-12.
  14. Davey JA, de Joux V, Nana G, Arcus M. Accommodation options for older people in Aotearoa/New Zealand. Centre for Housing Research Christchurch; 2004.
  15. Fret B, Lambotte D, Van Regenmortel S, et al. Sociodemographic, socio-economic and health need differences between types of care use in communitydwelling older adults. International Journal of Care and Caring. 2017;1:351-66.
  16. Hoeck S, François G, Geerts J, et al. Health-care and home-care utilization among frail elderly persons in Belgium. Eur J Public Health 2012;22:671-7.
  17. Metzelthin SF, Daniëls R, van Rossum E, et al. A nurseled interdisciplinary primary care approach to prevent disability among community-dwelling frail older people: a large-scale process evaluation. Int J Nurs Stud 2013;50:1184-96.
  18. Nies H. Nóg langer thuis wonen als gezamenlijke opgave. Geron 2015;2:4-7.
  19. ZORG24. [Internet]. Beschikbaar op: www.ZORG24.be
  20. Gobbens RJ, Luijkx KG, Wijnen-Sponselee MT, et al. In search of an integral conceptual definition of frailty: opinions of experts. J Am Med Dir Assoc 2010;11:338-43.
  21. De Witte N, De Donder L, Dury S, et al. A Theoretical perspective on the conceptualisation and usefulness of frailty and vulnerability measurements in community dwelling older persons. Aporia: The Nursing Journal 2013;5:13-31.
  22. Gobbens RJ, Schols JM, van Assen MA. Exploring the efficiency of the Tilburg Frailty Indicator: a review. Clin Interv Aging 2017;12:1739-52.
  23. Smetcoren AS, Dury S, De Donder L, et al. Detectie en preventie van kwetsbaarheid: Op zoek naar risicoprofielen voor fysieke, psychische, sociale en omgevingskwetsbaarheid. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2017;1-11.
  24. Vermeiren S, Vella-Azzopardi R, Beckwee D, et al. Frailty and the prediction of negative health outcomes: a metaanalysis. J Am Med Dir Assoc 2016;17:1163.e1.
  25. Kojima G, Iliffe S, Jivraj S, Walters K. Association between frailty and quality of life among community-dwelling older people: a systematic review and meta-analysis. J Epidemiol Community Health 2016;70:716-21.
  26. Grenier A. The distinction between being and feeling frail: Exploring emotional experiences in health and social care. J Soc Work Pract 2006;20:299-313.
  27. Battersby A, Phillips L. In the end it all makes sense: meaning in life at either end of the adult lifespan. Int J Aging Hum Dev 2016;83:184-204.
  28. Lee WJ, Chen LK, Peng LN, et al. Personal mastery attenuates the adverse effect of frailty on declines in physical function of older people. Medicine (Baltimore) 2016;95:e4661.
  29. Barrett P, Hale B, Gauld R. Social inclusion through ageing-in-place with care? Ageing Soc 2012;32:361-78.
  30. D-SCOPE. [Internet]. Beschikbaar op: www.d-scope.be 
  31. De Witte N, Gobbens R, De Donder L, et al. The comprehensive frailty assessment instrument: Development, validity and reliability. Geriatr Nurs 2013;34:274-81.
  32. Dury S, De Roeck E, Duppen D, et al. Identifying frailty risk profiles of home-dwelling older people: focus on sociodemographic and socioeconomic characteristics. Aging Ment Health 2017;21:1031-9.
  33. RIZIV. Evaluatieschaal (Katz) - RIZIV [Internet]. 2018 [geciteerd 27 april 2018]. Beschikbaar op: http://www.riziv.fgov.be/nl/
  34. Dierckx de Casterle B, Gastmans C, et al. QUAGOL: A guide for qualitative data analysis. Int J Nurs Stud 2012;49:360-71.
  35. Dury S, Dierckx E, van der Vorst A, et al. Detecting frail, older adults and identifying their strengths: results of a mixed-methods study. BMC Public Health 2018;18:191.
  36. Tronto J. Moral boundaries: A political argument for an ethic of care. New York; 1993. p. 226.
  37. Durme TV, Schmitz O, Cès S, et al. Why is case management effective? A realist evaluation of case management for frail, community-dwelling older people: lessons learned from Belgium. Open Journal of Nursing 2016;6:863.
  38. Fredriksen-Goldsen KI, Bryan AEB, et al. The unfolding of LGBT lives: key events associated with health and wellbeing in later life. Gerontologist 2017;57(suppl 1):S15-29.
  39. Smetcoren AS, Dury S, De Donder L, et al. Denken over later? Attitudes van ouderen ten opzichte van verschillende woonvormen in Vlaanderen. Ruimte & Maatschappij 2014;6:14-38.
  40. Luijkx K. Thuis voelen, daar gaat het om. Geron 2015;17:8-10.
Onderzoeksartikel

Ageing well in place: kwaliteitsvol thuis wonen met 24-uurszorggarantie

DOEL 
Deze studie gaat na hoe thuiswonende, kwetsbare ouderen hun kwetsbaarheid en hun welbevinden ervaren. Daarnaast tracht de studie een antwoord te vinden op de vraag welke factoren ervoor zorgen dat kwetsbare ouderen een positief welbevinden hebben binnen een project met 24-uurszorggarantie aan huis (Zorg24).

METHODE
Kwalitatieve studie met thematische analyse op interviews van 18 ouderen in het Zorg24-project (Gent, Tienen).

RESULTATEN
Ouderen ervaren kwetsbaarheid ruimer dan enkel fysiek. Zorgverleners ondersteunen hen bij verschillende vormen van kwetsbaarheid en verhogen hun welbevinden, waardoor zij kwaliteit in hun leven, zingeving, gevoel van regie over hun leven en betrokken te zijn in de samenleving (kunnen) ervaren. Respondenten vertellen dat zij dankzij Zorg24 kwaliteitsvol thuis kunnen blijven wonen. Daarnaast tonen de resultaten enkele factoren die kwetsbaarheid balanceren bij de ouderen.

DISCUSSIE
Binnen het discours van vermaatschappelijking van de zorg kunnen kwetsbare ouderen dankzij een Zorg24-project niet enkel langer, maar ook kwaliteitsvol thuis blijven wonen. De discussie stelt zich echter ook de vraag naar de grenzen van de thuiszorg, en hoe lang we langer thuis blijven wonen moeten stimuleren.

CONCLUSIE
Mede dankzij een 24-uurszorggarantie ervaren kwetsbare ouderen een goede kwaliteit van leven, zingeving, zelfregie en inclusie.

Literatuur

  1. Federaal Planbureau. Demografische vooruitzichten 20162060: Bevolking en huishoudens. 2017 mrt.
  2. Stoeldraijer L, van Duin C, Huisman C. Bevolkingsprognose 2017-2060: 18,4 miljoen inwoners in 2060 [Internet]. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek; 2017. Beschikbaar op: www.cbs.nl
  3. Eurostat. Over 27 million people aged 80 and over in the EU [Internet]. 2017 [geciteerd 27 april 2018]. Beschikbaar op: http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/EDN-20170930-1
  4. Willemé P. The Long-Term Care System for the Elderly in Belgium [Internet]. Rochester, NY: Social Science Research Network; 2010. Beschikbaar op: www.ceps.eu/publications/long-term-care-system-elderly-belgium
  5. Löfqvist C, Granbom M, Himmelsbach I, et al. Voices on relocation and aging in place in very old age--a complex and ambivalent matter. Gerontologist 2013;53:919-27.
  6. Smetcoren AS. “I’m not leaving!?” Critical perspectives on “ageing in place”. Zelzate: University Press; 2016.
  7. Penninx K, Royers T. Werken aan een uitnodigende leefomgeving voor ouderen: een handreiking voor Welzijn Ouderen [Internet]. Utrecht: Vilans; 2007. 24 p. Beschikbaar op: https://www.kenniscentrumsport.nl/publicatie/?werken-aan-een-uitnodigende-leefomgevingvoor-ouderen&kb_id=8998.
  8. Peace S, Holland C, Kellaher L. “Option recognition” in later life: variations in ageing in place. Ageing Soc 2011;31:734-57.
  9. De Donder L, Smetcoren AS, Dury S, et al. Zorginnovatie in Vlaamse proeftuinen: Onderzoek naar Actief Zorgzame Buurten in Brussel en Antwerpen. Brussel: Belgian Ageing Studies; 2017.
  10. Brussel: Agentschap Zorg en Gezondheid, afdeling Informatie en Zorgberoepen, 2017. Zorg en Gezondheid Zorgzwaarte in de ouderenzorg -2017 [Internet]. Beschikbaar op: http://www.zorg-en-gezondheid.be/Cijfers/GI2017-zorgzwaarte_ouderenzorg.pdf
  11. Solinge H van. Het merendeel van de ouderen woont zelfstandig tot op hoge leeftijd. Geron 2015;17:30.
  12. Sixsmith A, Sixsmith J. Ageing in place in the United Kingdom. Ageing International 2008;32:219-35.
  13. Wagner SL, Shubair MM, Michalos AC. Surveying older adults’ opinions on housing: recommendations for policy. Soc Indic Res 2010;99:405-12.
  14. Davey JA, de Joux V, Nana G, Arcus M. Accommodation options for older people in Aotearoa/New Zealand. Centre for Housing Research Christchurch; 2004.
  15. Fret B, Lambotte D, Van Regenmortel S, et al. Sociodemographic, socio-economic and health need differences between types of care use in communitydwelling older adults. International Journal of Care and Caring. 2017;1:351-66.
  16. Hoeck S, François G, Geerts J, et al. Health-care and home-care utilization among frail elderly persons in Belgium. Eur J Public Health 2012;22:671-7.
  17. Metzelthin SF, Daniëls R, van Rossum E, et al. A nurseled interdisciplinary primary care approach to prevent disability among community-dwelling frail older people: a large-scale process evaluation. Int J Nurs Stud 2013;50:1184-96.
  18. Nies H. Nóg langer thuis wonen als gezamenlijke opgave. Geron 2015;2:4-7.
  19. ZORG24. [Internet]. Beschikbaar op: www.ZORG24.be
  20. Gobbens RJ, Luijkx KG, Wijnen-Sponselee MT, et al. In search of an integral conceptual definition of frailty: opinions of experts. J Am Med Dir Assoc 2010;11:338-43.
  21. De Witte N, De Donder L, Dury S, et al. A Theoretical perspective on the conceptualisation and usefulness of frailty and vulnerability measurements in community dwelling older persons. Aporia: The Nursing Journal 2013;5:13-31.
  22. Gobbens RJ, Schols JM, van Assen MA. Exploring the efficiency of the Tilburg Frailty Indicator: a review. Clin Interv Aging 2017;12:1739-52.
  23. Smetcoren AS, Dury S, De Donder L, et al. Detectie en preventie van kwetsbaarheid: Op zoek naar risicoprofielen voor fysieke, psychische, sociale en omgevingskwetsbaarheid. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2017;1-11.
  24. Vermeiren S, Vella-Azzopardi R, Beckwee D, et al. Frailty and the prediction of negative health outcomes: a metaanalysis. J Am Med Dir Assoc 2016;17:1163.e1.
  25. Kojima G, Iliffe S, Jivraj S, Walters K. Association between frailty and quality of life among community-dwelling older people: a systematic review and meta-analysis. J Epidemiol Community Health 2016;70:716-21.
  26. Grenier A. The distinction between being and feeling frail: Exploring emotional experiences in health and social care. J Soc Work Pract 2006;20:299-313.
  27. Battersby A, Phillips L. In the end it all makes sense: meaning in life at either end of the adult lifespan. Int J Aging Hum Dev 2016;83:184-204.
  28. Lee WJ, Chen LK, Peng LN, et al. Personal mastery attenuates the adverse effect of frailty on declines in physical function of older people. Medicine (Baltimore) 2016;95:e4661.
  29. Barrett P, Hale B, Gauld R. Social inclusion through ageing-in-place with care? Ageing Soc 2012;32:361-78.
  30. D-SCOPE. [Internet]. Beschikbaar op: www.d-scope.be 
  31. De Witte N, Gobbens R, De Donder L, et al. The comprehensive frailty assessment instrument: Development, validity and reliability. Geriatr Nurs 2013;34:274-81.
  32. Dury S, De Roeck E, Duppen D, et al. Identifying frailty risk profiles of home-dwelling older people: focus on sociodemographic and socioeconomic characteristics. Aging Ment Health 2017;21:1031-9.
  33. RIZIV. Evaluatieschaal (Katz) - RIZIV [Internet]. 2018 [geciteerd 27 april 2018]. Beschikbaar op: http://www.riziv.fgov.be/nl/
  34. Dierckx de Casterle B, Gastmans C, et al. QUAGOL: A guide for qualitative data analysis. Int J Nurs Stud 2012;49:360-71.
  35. Dury S, Dierckx E, van der Vorst A, et al. Detecting frail, older adults and identifying their strengths: results of a mixed-methods study. BMC Public Health 2018;18:191.
  36. Tronto J. Moral boundaries: A political argument for an ethic of care. New York; 1993. p. 226.
  37. Durme TV, Schmitz O, Cès S, et al. Why is case management effective? A realist evaluation of case management for frail, community-dwelling older people: lessons learned from Belgium. Open Journal of Nursing 2016;6:863.
  38. Fredriksen-Goldsen KI, Bryan AEB, et al. The unfolding of LGBT lives: key events associated with health and wellbeing in later life. Gerontologist 2017;57(suppl 1):S15-29.
  39. Smetcoren AS, Dury S, De Donder L, et al. Denken over later? Attitudes van ouderen ten opzichte van verschillende woonvormen in Vlaanderen. Ruimte & Maatschappij 2014;6:14-38.
  40. Luijkx K. Thuis voelen, daar gaat het om. Geron 2015;17:8-10.
Over dit artikel
Auteurs
Daan Duppen, Deborah Lambotte, An-Sofie Smetcoren, Eva Dierickx, Bram Fret, Lise Switsers, Liesbeth De Donder
Over de auteurs

Daan Duppen, BN, Msc.; Deborah Lambotte, Msc., dr. An-Sofie Smetcoren, prof. dr. Eva Dierckx, Bram Fret, Msc., Lise Switsers, Msc. en prof. dr. Liesbeth De Donder werken aan de Vrije Universiteit Brussel, Faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen, Departement Educatiewetenschappen. Bram Fret is tevens werkzaam bij het Wit-Gele Kruis te Brussel.

Het D-SCOPE-consortium is een internationale onderzoeksgroep met onderzoekers van de Universiteit van Antwerpen, Vrije Universiteit Brussel, Hogeschool Gent, Katholieke Universiteit Leuven, België, en Maastricht University, Nederland: Peter Paul De Deyn, Liesbeth De Donder, Jan De Lepeleire, Ellen De Roeck, Nico De Witte, Eva Dierckxc, Daan Duppen, Sarah Dury, Sebastiaan Engelborghs, Bram Fret, Lieve Hoeyberghs, Tinie Kardol, Gertrudis I.J.M. Kempen, Deborah Lambotte, Birgitte Schoenmakers, Jos M.G.A. Schols, An-Sofie Smetcoren, Michaël Van der Elst, Anne van der Vorst, Dominique Verté, G.A. Rixt Zijlstra.

Correspondentieadres: daan.duppen@vub.be

Printdatum
29 juni 2018
E-pubdatum
2 juli 2018
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225


Over dit artikel
Auteurs
Daan Duppen, Deborah Lambotte, An-Sofie Smetcoren, Eva Dierickx, Bram Fret, Lise Switsers, Liesbeth De Donder
Over de auteurs

Daan Duppen, BN, Msc.; Deborah Lambotte, Msc., dr. An-Sofie Smetcoren, prof. dr. Eva Dierckx, Bram Fret, Msc., Lise Switsers, Msc. en prof. dr. Liesbeth De Donder werken aan de Vrije Universiteit Brussel, Faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen, Departement Educatiewetenschappen. Bram Fret is tevens werkzaam bij het Wit-Gele Kruis te Brussel.

Het D-SCOPE-consortium is een internationale onderzoeksgroep met onderzoekers van de Universiteit van Antwerpen, Vrije Universiteit Brussel, Hogeschool Gent, Katholieke Universiteit Leuven, België, en Maastricht University, Nederland: Peter Paul De Deyn, Liesbeth De Donder, Jan De Lepeleire, Ellen De Roeck, Nico De Witte, Eva Dierckxc, Daan Duppen, Sarah Dury, Sebastiaan Engelborghs, Bram Fret, Lieve Hoeyberghs, Tinie Kardol, Gertrudis I.J.M. Kempen, Deborah Lambotte, Birgitte Schoenmakers, Jos M.G.A. Schols, An-Sofie Smetcoren, Michaël Van der Elst, Anne van der Vorst, Dominique Verté, G.A. Rixt Zijlstra.

Correspondentieadres: daan.duppen@vub.be

Printdatum
29 juni 2018
E-pubdatum
2 juli 2018
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225