Verpleegkunde Nummer 4 , pp. 4-10
dec 2015, jaargang 30
Verpleegkunde Nr. 4 , pp. 4-10
dec 2015, jr. 30
Onderzoeksartikel

Hoe gaan zorgverleners om met signalen van disfunctioneren?

DOEL
Disfunctioneren is een veelal structurele situatie van tekortschietende beroepscompetenties of onverantwoorde zorgverlening waarin cliënten worden geschaad of het risico lopen te worden geschaad en waarbij de betreffende beroepsbeoefenaar niet (meer) in staat of bereid is zelf de problemen op te lossen. Doel van dit artikel is inzicht geven in hoe zorgverleners omgaan met signalen van disfunctioneren bij collega’s of artsen.


METHODE
Vragenlijst ingevuld door 1214 verpleegkundigen, verzorgenden, begeleiders en praktijkondersteuners werkzaam in Nederlandse ziekenhuizen, GGZ, gehandicaptenzorg, ouderenzorg en huisartspraktijken (respons 59%).


RESULTAAT 
Bijna de helft van de respondenten (45%) had in het voorgaande jaar een situatie meegemaakt waarin (mogelijk) sprake was van disfunctioneren. Meestal ging het daarbij om een collega-zorgverlener uit de eigen instelling of praktijk. In minimaal 37% van de situaties was de cliëntveiligheid in gevaar, volgens de ondervraagde zorgverleners. Maar de cliëntveiligheid speelde geen rol in óf en hoe erop gereageerd werd. In 75% van de situaties ging het om tekortschietende beroepscompetenties, in 25% (ook) om persoonlijk disfunctioneren. In 87% van de situaties werd (doorgaans) door de zorgverlener zelf, een leidinggevende of collega’s actie ondernomen, in twee derde (67%) door de zorgverlener op zijn gedrag aan te spreken.


DISCUSSIE
Management en leidinggevenden kunnen disfunctioneren voorkomen en ervoor zorgen dat er zo goed mogelijk mee om wordt gegaan, maar het is ook een verantwoordelijkheid van de individuele zorgverlener.


CONCLUSIE
Als zorgverleners zien dat een ander (mogelijk) disfunctioneert dan wordt dat meestal bespreekbaar gemaakt. Zorgverleners zien de signalen van disfunctioneren vooral bij collega’s binnen de eigen instelling.

Referenties

  1. Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden. Leidraad voor je handelen als professional. Samenstelling: CGMV vakorganisatie voor christenen, CNV Zorg & Welzijn, FNV Zorg & Welzijn, HCF, Nu’91, RMU Sector Gezondheidszorg en Welzijn ‘Het Richtsnoer’, V&VN; 2015.
  2. De Veer AJ, Francke AL, Struijs A, Willems DL. Determinants of moral distress in daily nursing practice: a cross sectional correlational questionnaire survey. Int J Nurs Stud 2013;50:100-8.
  3. Maurits EEM, De Veer AJE, Francke AL. Omgaan met disfunctionerende zorgverleners in ziekenhuizen. Ervaringen van verpleegkundigen. Utrecht: NIVEL; 2014.
  4. Maurits EEM, De Veer AJE, Francke AL. Omgaan met disfunctionerende zorgverleners in thuiszorg en huisartsenpraktijk. Ervaringen van verpleegkundigen, verzorgenden en praktijkondersteuners. Utrecht: NIVEL; 2014.
  5. PwC. Communicatie en contact sleutel voor aanpak disfunctioneren van beroepsbeoefenaren. Amsterdam: PricewaterhouseCoopers Advisory; 2012.
  6. IGZ. Staat van de Gezondheidszorg 2013. Op weg naar aantoonbaar verantwoord functionerende beroepsbeoefenaren in de zorg. Utrecht: Inspectie voor de Gezondheidszorg; 2013.
  7. Drewes H, Weenink J., Kool T. Disfunctioneren van zorgverleners in de Nederlandse gezondheidszorg. Definiëring, signalering, vaststellen en het treffen van maatregelen. Nijmegen: IQ Healthcare UMC St. Radboud; 2012.
  8. Wagner C, Lombarts K, Mistiaen P, Loerts M, Friele R, De Bruijne M. Onderzoek naar de aard en omvang van de problematiek van disfunctionerende beroepsbeoefenaren in de Nederlandse gezondheidszorg. Utrecht: NIVEL; 2013.
  9. Weenink JW, Westert GP, Schoonhoven L, Wollersheim H, Kool RB. Am I my brother’s keeper? A survey of 10 healthcare professions in the Netherlands about experiences with impaired and incompetent colleagues. BMJ Qual Saf 2015;24:56-64.
  10. IGZ. Aanscherping definitie disfunctioneren. Utrecht: Inspectie voor de Gezondheidszorg; 2013.
  11. De Veer AJE, Maurits EEM, Francke AL. Zorgpersoneel in ouderenzorg vindt ondersteuning bij aankaarten disfunctioneren belangrijk. Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde. 2015, 2. Te raadplegen op: www.verenso.nl/tijdschrift-voor-ouderengeneeskunde
  12. Bolscher A, Smits MJ. Veilige zorgrelatie. Handvatten voor bewustwording, preventieve en interventie bij grensoverschrijdend gedrag en mishandeling in de professionele zorgrelatie. Den Haag: Ministerie van VWS; 2014.
  13. Maurits EEM, De Veer AJE, Spreeuwenberg P, Francke AL. De aantrekkelijkheid van werken in de zorg 2013. Cijfers en trends. Utrecht: NIVEL; 2014c.
  14. Evers G, Jettinghoff K, Wilschut J. Werkgeversenquête 2014. Het HRM-beleid in de sector zorg en welzijn. Utrecht/Den Haag: KIWA/CAOP; 2014.
  15. Veer AJE de, Maurits EM, Francke AL. Veel onwetendheid over medisch tuchtrecht onder verpleegkundigen. TvZ tijdschrift voor verpleegkundig experts: 2015;3:30-1.
Onderzoeksartikel

Hoe gaan zorgverleners om met signalen van disfunctioneren?

DOEL
Disfunctioneren is een veelal structurele situatie van tekortschietende beroepscompetenties of onverantwoorde zorgverlening waarin cliënten worden geschaad of het risico lopen te worden geschaad en waarbij de betreffende beroepsbeoefenaar niet (meer) in staat of bereid is zelf de problemen op te lossen. Doel van dit artikel is inzicht geven in hoe zorgverleners omgaan met signalen van disfunctioneren bij collega’s of artsen.


METHODE
Vragenlijst ingevuld door 1214 verpleegkundigen, verzorgenden, begeleiders en praktijkondersteuners werkzaam in Nederlandse ziekenhuizen, GGZ, gehandicaptenzorg, ouderenzorg en huisartspraktijken (respons 59%).


RESULTAAT 
Bijna de helft van de respondenten (45%) had in het voorgaande jaar een situatie meegemaakt waarin (mogelijk) sprake was van disfunctioneren. Meestal ging het daarbij om een collega-zorgverlener uit de eigen instelling of praktijk. In minimaal 37% van de situaties was de cliëntveiligheid in gevaar, volgens de ondervraagde zorgverleners. Maar de cliëntveiligheid speelde geen rol in óf en hoe erop gereageerd werd. In 75% van de situaties ging het om tekortschietende beroepscompetenties, in 25% (ook) om persoonlijk disfunctioneren. In 87% van de situaties werd (doorgaans) door de zorgverlener zelf, een leidinggevende of collega’s actie ondernomen, in twee derde (67%) door de zorgverlener op zijn gedrag aan te spreken.


DISCUSSIE
Management en leidinggevenden kunnen disfunctioneren voorkomen en ervoor zorgen dat er zo goed mogelijk mee om wordt gegaan, maar het is ook een verantwoordelijkheid van de individuele zorgverlener.


CONCLUSIE
Als zorgverleners zien dat een ander (mogelijk) disfunctioneert dan wordt dat meestal bespreekbaar gemaakt. Zorgverleners zien de signalen van disfunctioneren vooral bij collega’s binnen de eigen instelling.

Referenties

  1. Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden. Leidraad voor je handelen als professional. Samenstelling: CGMV vakorganisatie voor christenen, CNV Zorg & Welzijn, FNV Zorg & Welzijn, HCF, Nu’91, RMU Sector Gezondheidszorg en Welzijn ‘Het Richtsnoer’, V&VN; 2015.
  2. De Veer AJ, Francke AL, Struijs A, Willems DL. Determinants of moral distress in daily nursing practice: a cross sectional correlational questionnaire survey. Int J Nurs Stud 2013;50:100-8.
  3. Maurits EEM, De Veer AJE, Francke AL. Omgaan met disfunctionerende zorgverleners in ziekenhuizen. Ervaringen van verpleegkundigen. Utrecht: NIVEL; 2014.
  4. Maurits EEM, De Veer AJE, Francke AL. Omgaan met disfunctionerende zorgverleners in thuiszorg en huisartsenpraktijk. Ervaringen van verpleegkundigen, verzorgenden en praktijkondersteuners. Utrecht: NIVEL; 2014.
  5. PwC. Communicatie en contact sleutel voor aanpak disfunctioneren van beroepsbeoefenaren. Amsterdam: PricewaterhouseCoopers Advisory; 2012.
  6. IGZ. Staat van de Gezondheidszorg 2013. Op weg naar aantoonbaar verantwoord functionerende beroepsbeoefenaren in de zorg. Utrecht: Inspectie voor de Gezondheidszorg; 2013.
  7. Drewes H, Weenink J., Kool T. Disfunctioneren van zorgverleners in de Nederlandse gezondheidszorg. Definiëring, signalering, vaststellen en het treffen van maatregelen. Nijmegen: IQ Healthcare UMC St. Radboud; 2012.
  8. Wagner C, Lombarts K, Mistiaen P, Loerts M, Friele R, De Bruijne M. Onderzoek naar de aard en omvang van de problematiek van disfunctionerende beroepsbeoefenaren in de Nederlandse gezondheidszorg. Utrecht: NIVEL; 2013.
  9. Weenink JW, Westert GP, Schoonhoven L, Wollersheim H, Kool RB. Am I my brother’s keeper? A survey of 10 healthcare professions in the Netherlands about experiences with impaired and incompetent colleagues. BMJ Qual Saf 2015;24:56-64.
  10. IGZ. Aanscherping definitie disfunctioneren. Utrecht: Inspectie voor de Gezondheidszorg; 2013.
  11. De Veer AJE, Maurits EEM, Francke AL. Zorgpersoneel in ouderenzorg vindt ondersteuning bij aankaarten disfunctioneren belangrijk. Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde. 2015, 2. Te raadplegen op: www.verenso.nl/tijdschrift-voor-ouderengeneeskunde
  12. Bolscher A, Smits MJ. Veilige zorgrelatie. Handvatten voor bewustwording, preventieve en interventie bij grensoverschrijdend gedrag en mishandeling in de professionele zorgrelatie. Den Haag: Ministerie van VWS; 2014.
  13. Maurits EEM, De Veer AJE, Spreeuwenberg P, Francke AL. De aantrekkelijkheid van werken in de zorg 2013. Cijfers en trends. Utrecht: NIVEL; 2014c.
  14. Evers G, Jettinghoff K, Wilschut J. Werkgeversenquête 2014. Het HRM-beleid in de sector zorg en welzijn. Utrecht/Den Haag: KIWA/CAOP; 2014.
  15. Veer AJE de, Maurits EM, Francke AL. Veel onwetendheid over medisch tuchtrecht onder verpleegkundigen. TvZ tijdschrift voor verpleegkundig experts: 2015;3:30-1.
Over dit artikel
Auteurs
Anke de Veer, Erica Maurits, Anneke Francke
Over de auteurs
  • Dr. Anke J.E. de Veer is werkzaam als senior onderzoeker bij het NIVEL.
  • Drs. Erica E.M. Maurits werkt als onderzoeker bij het NIVEL.
  • Prof. dr. Anneke L. Francke is programmaleider Verpleging & Verzorging bij het NIVEL, en bijzonder hoogleraar Verpleging en Verzorging in de Laatste Levensfase bij VUmc/Emgo+.

Correspondentieadres:
Anke de Veer
NIVEL
Postbus 1568
3500 BN Utrecht
Tel.: 030 2729764
E-mailadres: a.deveer@nivel.nl

Printdatum
18 december 2015
E-pubdatum
21 december 2015
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225


Over dit artikel
Auteurs
Anke de Veer, Erica Maurits, Anneke Francke
Over de auteurs
  • Dr. Anke J.E. de Veer is werkzaam als senior onderzoeker bij het NIVEL.
  • Drs. Erica E.M. Maurits werkt als onderzoeker bij het NIVEL.
  • Prof. dr. Anneke L. Francke is programmaleider Verpleging & Verzorging bij het NIVEL, en bijzonder hoogleraar Verpleging en Verzorging in de Laatste Levensfase bij VUmc/Emgo+.

Correspondentieadres:
Anke de Veer
NIVEL
Postbus 1568
3500 BN Utrecht
Tel.: 030 2729764
E-mailadres: a.deveer@nivel.nl

Printdatum
18 december 2015
E-pubdatum
21 december 2015
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225