Verpleegkunde Nummer 2 , pp. 14-23
jun 2022, jaargang 37
Verpleegkunde Nr. 2 , pp. 14-23
jun 2022, jr. 37
Onderzoeksartikel

Scoping review Beeld- en geluidsinterventies ter voorkoming of vermindering van onbegrepen gedrag bij cliënten met dementie. Input voor het ontwikkelen van een handreiking voor een beeld- en geluidsinterventie met de Qwiek.up

DOEL: Inzicht krijgen in wat er bekend is over beeld- en geluidsinterventies bij cliënten met dementie om onbegrepen gedrag te voorkomen of te verminderen.

METHODE: Er werd een scoping review uitgevoerd volgens de methodiek van het Joanna Briggs Institute. In januari 2021 werd literatuur gezocht via PubMed, Google en Google Scholar. Alle studies die (potentiële) effecten van elk type beeld- en/of geluidsinterventie op onbegrepen gedrag hebben onderzocht of beschreven zijn meegenomen. Gegevens zijn geëxtraheerd op basis van het model ‘Kijken naar onbegrepen gedrag bij mensen met dementie’ ontwikkeld door het Centrum voor Consultatie en Expertise.

RESULTAAT: Negen studies werden geïncludeerd, waarvan vier met een experimenteel design. Vijf studies beschreven (potentiële) effecten van zowel beeld- als geluidsinterventies. De overige vier studies beschreven (potentiële) effecten van geluidsinterventies. De experimentele studies onderzochten alleen korte-termijneffecten. Zes studies deden aanbevelingen om bij de selectie van beeld- en geluidsmateriaal rekening te houden met persoonlijke voorkeuren van de cliënt.

DISCUSSIE EN CONCLUSIE: Er is weinig bewijs beschikbaar over de toepassing en effecten van beeld- en geluidsinterventies ter voorkoming of vermindering van onbegrepen gedrag bij cliënten met dementie. De studies geven inzicht in beïnvloedende factoren vanuit de sociale- en de fysieke omgeving. Organisatorische factoren werden echter nauwelijks beschreven.

Referenties

  1. Alzheimer-Nederland. Factsheet cijfers en feiten over dementie. Geraadpleegd op 30-09-2021 van: https://www.alzheimer-nederland.nl/factsheet-cijfers-en-feiten-over-dementie
  2. Zwijsen S, de Lange J, Pot AM, et al. 2013 Omgaan met onbegrepen gedrag bij dementie. Inventarisatie richtlijnen en inzichten rondom onbegrepen gedrag bij ouderen met dementie. Geraadpleegd op 20-04-2022 van: https://www.zorgvoorbeter.nl/docs/PVZ/vindplaats/Probleemgedrag/Rapport_IGZ_Onbegrepen_gedrag_bij_dementie.pdf
  3. Zuidema S, Smalbrugge M, Bil W, Geelen R, Kok R, Luijendijk H. Multidisciplinaire Richtlijn probleemgedrag bij dementie. 2018. Geraadpleegd op 29-09-2021 van: https://www.verenso.nl/richtlijnen-en-praktijkvoering/richtlijnendatabase/probleemgedrag-bij-mensen-met-dementie
  4. Prins M, Heijkants C, Willemse B. Onbegrepen gedrag in de verpleeghuiszorg voor mensen met dementie. Monitor Woonvormen Dementie. 2018.
  5. Oliveira AM, Radanovic M, Mello PCH, et al. Nonpharmacological interventions to reduce behavioral and psychological symptoms of dementia: a systematic review. BioMed research international. 2015;2015.
  6. Chou W-Y, Waszynski C, Kessler J, et al. Using positive images to manage resistance-to-care and combative behaviors in nursing home residents with dementia: a pilot study. Geriatric Nursing. 2016;37(3):215-20.
  7. Woods B, O’Philbin L, Farrell EM, et al. Reminiscence therapy for dementia. Cochrane database of systematic reviews. 2018(3).
  8. Istvandity L. Combining music and reminiscence therapy interventions for wellbeing in elderly populations: a systematic review. Complementary Therapies in Clinical Practice. 2017;28:18-25.
  9. Qwiek.up: Qwiek BV. Geraadpleegd op 4-12-2021 van: https://www.qwiek.eu/up
  10. Linssen D. Qwiek.up: Proefperiode Hoogstaete. Onderzoeksverslag, Zuyderland. 2015.
  11. Riddersma T, Reinders P. De Qwiek.up als interventie bij de geagiteerde of agressieve dementerende patiënt. Onderzoeksverslag. Groningen: HBO kennisbank; 2018. Geraadpleegd op 8-12-2021 van: https://hbo-kennisbank.nl/details/sharekit_hhs:oai:surfsharekit.nl:be286a97-fe79-41d7-826f-95bd9f7f9d65?q=Metingen&p=3
  12. Wapenaar J, de Groot L. Gezonde voeding. Eten en drinken bij dementie: Springer; 2016. p. 37-54.
  13. Verwey R, Penders S, Kitzen N, et al. Zorgen voor rust bij onrust. TVZ-Verpleegkunde in praktijk en wetenschap. 2021;131(1):40-4.
  14. Van den Heuvel R, Bedaf S, Lexis M. KIEM project: Het verbeteren van beeld-en geluidservaring bij verpleeghuisbewoners met dementie met de Qwiek. up. 2019. Geraadpleegd op 8-12-2021 van: https://zuyd.figshare.com/articles/preprint/Eindrapport_KIEM_Qwiek_up/11861091
  15. Tricco AC, Lillie E, Zarin W, et al. A scoping review on the conduct and reporting of scoping reviews. BMC medical research methodology. 2016;16(1):1-10.
  16. Peters M, Godfrey CM, Khalil H, et al. Guidance for conducting systematic scoping reviews. Int J Evid Based Healthc. 2015:13;141-6.
  17. Probleemgedrag bij dementie [e-learning]. Centrum voor Consultatie en Expertise; 2021 Geraadpleegd op 4-12-2021 van: https://cce.nl/e-learning/probleemgedrag-bij-ademen
  18. Abraha I, Rimland JM, Lozano‐Montoya I, et al. Simulated presence therapy for dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017(4).
  19. Paans W, Helder A. Reminiscentiebenadering verbetert kwaliteit van leven mensen met dementie. TVZ: tijdschrift voor verpleegkundigen. 2018;128(3):37-40.
  20. Lin L-W, Weng S-C, Wu H-S, et al. The effects of white noise on agitated behaviors, mental status, and activities of daily living in older adults with dementia. Journal of Nursing Research. 2018;26(1):2-9.
  21. Nishiura Y, Hoshiyama M, Konagaya Y. Use of parametric speaker for older people with dementia in a residential care setting: A preliminary study of two cases. Hong Kong Journal of Occupational Therapy. 2018;31(1):30-5.
  22. Eggert J, Dye CJ, Vincent E, et al. Effects of viewing a preferred nature image and hearing preferred music on engagement, agitation, and mental status in persons with dementia. SAGE Open Medicine. 2015;3:2050312115602579.
  23. Ray KD, Fitzsimmons S. Music-assisted bathing: making shower time easier for people with dementia. Journal of Gerontological nursing. 2014;40(2):9-13.
  24. Hoogeveen F, Groenendaal M, Mulder B, et al. Radio Remember. Denkbeeld. 2014;26(2):6-9.
  25. Bos C. Met beeld een fijne plek creëren. Dagbesteding. 2018;39(2):18-9.
  26. Imtiaz D, Khan A, Seelye A. A mobile multimedia reminiscence therapy application to reduce behavioral and psychological symptoms in persons with Alzheimer’s. Journal of healthcare engineering. 2018;2018.
  27. Camberg L, Woods P, Ooi WL, et al. Evaluation of Simulated Presence: a personalized approach to enhance well‐being in persons with Alzheimer’s disease. Journal of the American Geriatrics Society. 1999;47(4):446-52.
  28. Cohen-Mansfield J, Werner P. Management of verbally disruptive behaviors in nursing home residents. The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences. 1997;52(6):M369-M77.
  29. Garland K, Beer E, Eppingstall B, et al. A comparison of two treatments of agitated behavior in nursing home residents with dementia: simulated family presence and preferred music. The American journal of geriatric psychiatry. 2007;15(6):514-21.
  30. CFIR Research Team. (2017). Consolidated framework for implementation research. Geraadpleegd op 20-04-2022 van: https://cfirguide.org/
  31. Zeller A, Dassen T, Kok G, et al. Nursing home caregivers’ explanations for and coping strategies with residents’ aggression: a qualitative study. Journal of clinical nursing. 2011;20(17‐18):2469-78.
  32. Wouters M, Huygens M, Voogdt H, et al. Samen aan zet! eHealth-monitor 2019. 2019. Geraadpleegd op 8-12-2021 van: https://www.nivel.nl/nl/publicatie/samen-aan-zetehealth-monitor-2019
Onderzoeksartikel

Scoping review Beeld- en geluidsinterventies ter voorkoming of vermindering van onbegrepen gedrag bij cliënten met dementie. Input voor het ontwikkelen van een handreiking voor een beeld- en geluidsinterventie met de Qwiek.up

DOEL: Inzicht krijgen in wat er bekend is over beeld- en geluidsinterventies bij cliënten met dementie om onbegrepen gedrag te voorkomen of te verminderen.

METHODE: Er werd een scoping review uitgevoerd volgens de methodiek van het Joanna Briggs Institute. In januari 2021 werd literatuur gezocht via PubMed, Google en Google Scholar. Alle studies die (potentiële) effecten van elk type beeld- en/of geluidsinterventie op onbegrepen gedrag hebben onderzocht of beschreven zijn meegenomen. Gegevens zijn geëxtraheerd op basis van het model ‘Kijken naar onbegrepen gedrag bij mensen met dementie’ ontwikkeld door het Centrum voor Consultatie en Expertise.

RESULTAAT: Negen studies werden geïncludeerd, waarvan vier met een experimenteel design. Vijf studies beschreven (potentiële) effecten van zowel beeld- als geluidsinterventies. De overige vier studies beschreven (potentiële) effecten van geluidsinterventies. De experimentele studies onderzochten alleen korte-termijneffecten. Zes studies deden aanbevelingen om bij de selectie van beeld- en geluidsmateriaal rekening te houden met persoonlijke voorkeuren van de cliënt.

DISCUSSIE EN CONCLUSIE: Er is weinig bewijs beschikbaar over de toepassing en effecten van beeld- en geluidsinterventies ter voorkoming of vermindering van onbegrepen gedrag bij cliënten met dementie. De studies geven inzicht in beïnvloedende factoren vanuit de sociale- en de fysieke omgeving. Organisatorische factoren werden echter nauwelijks beschreven.

Referenties

  1. Alzheimer-Nederland. Factsheet cijfers en feiten over dementie. Geraadpleegd op 30-09-2021 van: https://www.alzheimer-nederland.nl/factsheet-cijfers-en-feiten-over-dementie
  2. Zwijsen S, de Lange J, Pot AM, et al. 2013 Omgaan met onbegrepen gedrag bij dementie. Inventarisatie richtlijnen en inzichten rondom onbegrepen gedrag bij ouderen met dementie. Geraadpleegd op 20-04-2022 van: https://www.zorgvoorbeter.nl/docs/PVZ/vindplaats/Probleemgedrag/Rapport_IGZ_Onbegrepen_gedrag_bij_dementie.pdf
  3. Zuidema S, Smalbrugge M, Bil W, Geelen R, Kok R, Luijendijk H. Multidisciplinaire Richtlijn probleemgedrag bij dementie. 2018. Geraadpleegd op 29-09-2021 van: https://www.verenso.nl/richtlijnen-en-praktijkvoering/richtlijnendatabase/probleemgedrag-bij-mensen-met-dementie
  4. Prins M, Heijkants C, Willemse B. Onbegrepen gedrag in de verpleeghuiszorg voor mensen met dementie. Monitor Woonvormen Dementie. 2018.
  5. Oliveira AM, Radanovic M, Mello PCH, et al. Nonpharmacological interventions to reduce behavioral and psychological symptoms of dementia: a systematic review. BioMed research international. 2015;2015.
  6. Chou W-Y, Waszynski C, Kessler J, et al. Using positive images to manage resistance-to-care and combative behaviors in nursing home residents with dementia: a pilot study. Geriatric Nursing. 2016;37(3):215-20.
  7. Woods B, O’Philbin L, Farrell EM, et al. Reminiscence therapy for dementia. Cochrane database of systematic reviews. 2018(3).
  8. Istvandity L. Combining music and reminiscence therapy interventions for wellbeing in elderly populations: a systematic review. Complementary Therapies in Clinical Practice. 2017;28:18-25.
  9. Qwiek.up: Qwiek BV. Geraadpleegd op 4-12-2021 van: https://www.qwiek.eu/up
  10. Linssen D. Qwiek.up: Proefperiode Hoogstaete. Onderzoeksverslag, Zuyderland. 2015.
  11. Riddersma T, Reinders P. De Qwiek.up als interventie bij de geagiteerde of agressieve dementerende patiënt. Onderzoeksverslag. Groningen: HBO kennisbank; 2018. Geraadpleegd op 8-12-2021 van: https://hbo-kennisbank.nl/details/sharekit_hhs:oai:surfsharekit.nl:be286a97-fe79-41d7-826f-95bd9f7f9d65?q=Metingen&p=3
  12. Wapenaar J, de Groot L. Gezonde voeding. Eten en drinken bij dementie: Springer; 2016. p. 37-54.
  13. Verwey R, Penders S, Kitzen N, et al. Zorgen voor rust bij onrust. TVZ-Verpleegkunde in praktijk en wetenschap. 2021;131(1):40-4.
  14. Van den Heuvel R, Bedaf S, Lexis M. KIEM project: Het verbeteren van beeld-en geluidservaring bij verpleeghuisbewoners met dementie met de Qwiek. up. 2019. Geraadpleegd op 8-12-2021 van: https://zuyd.figshare.com/articles/preprint/Eindrapport_KIEM_Qwiek_up/11861091
  15. Tricco AC, Lillie E, Zarin W, et al. A scoping review on the conduct and reporting of scoping reviews. BMC medical research methodology. 2016;16(1):1-10.
  16. Peters M, Godfrey CM, Khalil H, et al. Guidance for conducting systematic scoping reviews. Int J Evid Based Healthc. 2015:13;141-6.
  17. Probleemgedrag bij dementie [e-learning]. Centrum voor Consultatie en Expertise; 2021 Geraadpleegd op 4-12-2021 van: https://cce.nl/e-learning/probleemgedrag-bij-ademen
  18. Abraha I, Rimland JM, Lozano‐Montoya I, et al. Simulated presence therapy for dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017(4).
  19. Paans W, Helder A. Reminiscentiebenadering verbetert kwaliteit van leven mensen met dementie. TVZ: tijdschrift voor verpleegkundigen. 2018;128(3):37-40.
  20. Lin L-W, Weng S-C, Wu H-S, et al. The effects of white noise on agitated behaviors, mental status, and activities of daily living in older adults with dementia. Journal of Nursing Research. 2018;26(1):2-9.
  21. Nishiura Y, Hoshiyama M, Konagaya Y. Use of parametric speaker for older people with dementia in a residential care setting: A preliminary study of two cases. Hong Kong Journal of Occupational Therapy. 2018;31(1):30-5.
  22. Eggert J, Dye CJ, Vincent E, et al. Effects of viewing a preferred nature image and hearing preferred music on engagement, agitation, and mental status in persons with dementia. SAGE Open Medicine. 2015;3:2050312115602579.
  23. Ray KD, Fitzsimmons S. Music-assisted bathing: making shower time easier for people with dementia. Journal of Gerontological nursing. 2014;40(2):9-13.
  24. Hoogeveen F, Groenendaal M, Mulder B, et al. Radio Remember. Denkbeeld. 2014;26(2):6-9.
  25. Bos C. Met beeld een fijne plek creëren. Dagbesteding. 2018;39(2):18-9.
  26. Imtiaz D, Khan A, Seelye A. A mobile multimedia reminiscence therapy application to reduce behavioral and psychological symptoms in persons with Alzheimer’s. Journal of healthcare engineering. 2018;2018.
  27. Camberg L, Woods P, Ooi WL, et al. Evaluation of Simulated Presence: a personalized approach to enhance well‐being in persons with Alzheimer’s disease. Journal of the American Geriatrics Society. 1999;47(4):446-52.
  28. Cohen-Mansfield J, Werner P. Management of verbally disruptive behaviors in nursing home residents. The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences. 1997;52(6):M369-M77.
  29. Garland K, Beer E, Eppingstall B, et al. A comparison of two treatments of agitated behavior in nursing home residents with dementia: simulated family presence and preferred music. The American journal of geriatric psychiatry. 2007;15(6):514-21.
  30. CFIR Research Team. (2017). Consolidated framework for implementation research. Geraadpleegd op 20-04-2022 van: https://cfirguide.org/
  31. Zeller A, Dassen T, Kok G, et al. Nursing home caregivers’ explanations for and coping strategies with residents’ aggression: a qualitative study. Journal of clinical nursing. 2011;20(17‐18):2469-78.
  32. Wouters M, Huygens M, Voogdt H, et al. Samen aan zet! eHealth-monitor 2019. 2019. Geraadpleegd op 8-12-2021 van: https://www.nivel.nl/nl/publicatie/samen-aan-zetehealth-monitor-2019
Over dit artikel
Auteurs
Monique Lexis, Nena Kruithof, Marjolein Knibbeler, Nadine Spierts, Renée Verwey
Over de auteurs

Dr. Monique Lexis, senior docent/onderzoeker, bewegingswetenschapper en epidemioloog, Zuyd Hogeschool, Academie voor Verpleegkunde, Lectoraat Ondersteunende technologie in de Zorg, te Heerlen.
Dr. Nena Kruithof, docent/onderzoeker, fysiotherapeut en bewegingswetenschapper, Zuyd Hogeschool, Academie voor Fysiotherapie en Academie voor Verpleegkunde, Lectoraat Wijkgerichte Zorg, te Heerlen.
Marjolein Knibbeler, MA, docent/onderzoeker en verpleegkundige, Zuyd Hogeschool, Academie voor Verpleegkunde, Lectoraat Wijkgerichte Zorg, te Heerlen.
Nadine Spierts, MSc, docent/onderzoeker en ergotherapeut, Zuyd Hogeschool, Academie voor Ergotherapie, Lectoraat Wijkgerichte Zorg, te Heerlen.
Dr. Renée Verwey, hoofddocent/onderzoeker, verpleegkundige en gezondheidswetenschapper, Zuyd Hogeschool, Academie voor Verpleegkunde, Lectoraat Wijkgerichte Zorg, te Heerlen. Tevens auteur voor correspondentie (email: renee.verwey@zuyd.nl)

Printdatum
24 juni 2022
E-pubdatum
27 juni 2022
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225
DOI
https://doi.org/10.24078/vpg.2022.6.128974


Over dit artikel
Auteurs
Monique Lexis, Nena Kruithof, Marjolein Knibbeler, Nadine Spierts, Renée Verwey
Over de auteurs

Dr. Monique Lexis, senior docent/onderzoeker, bewegingswetenschapper en epidemioloog, Zuyd Hogeschool, Academie voor Verpleegkunde, Lectoraat Ondersteunende technologie in de Zorg, te Heerlen.
Dr. Nena Kruithof, docent/onderzoeker, fysiotherapeut en bewegingswetenschapper, Zuyd Hogeschool, Academie voor Fysiotherapie en Academie voor Verpleegkunde, Lectoraat Wijkgerichte Zorg, te Heerlen.
Marjolein Knibbeler, MA, docent/onderzoeker en verpleegkundige, Zuyd Hogeschool, Academie voor Verpleegkunde, Lectoraat Wijkgerichte Zorg, te Heerlen.
Nadine Spierts, MSc, docent/onderzoeker en ergotherapeut, Zuyd Hogeschool, Academie voor Ergotherapie, Lectoraat Wijkgerichte Zorg, te Heerlen.
Dr. Renée Verwey, hoofddocent/onderzoeker, verpleegkundige en gezondheidswetenschapper, Zuyd Hogeschool, Academie voor Verpleegkunde, Lectoraat Wijkgerichte Zorg, te Heerlen. Tevens auteur voor correspondentie (email: renee.verwey@zuyd.nl)

Printdatum
24 juni 2022
E-pubdatum
27 juni 2022
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225
DOI
https://doi.org/10.24078/vpg.2022.6.128974