Verpleegkunde Nummer 2 , pp. 10-19
jun 2020, jaargang 35
Verpleegkunde Nr. 2 , pp. 10-19
jun 2020, jr. 35
Onderzoeksartikel

Procesevaluatie van online zelfmanagementondersteuning door verpleegkundigen voor mantelzorgers bij het omgaan met gedragsveranderingen van een naaste met dementie (deel 1): mixed-methods-studie

ACHTERGROND
Omgaan met gedragsveranderingen in alle fases van dementie is een dagelijkse uitdaging voor mantelzorgers, en hulp hierbij is noodzakelijk. Daarom is een online zelfmanagementondersteuningsinterventie ontwikkeld en uitgevoerd die uit drie vormen van ondersteuning bestaat: 1) e-mailcontact met een gespecialiseerde dementieverpleegkundige, 2) online video’s en 3) e-bulletins met informatie over gedragsveranderingen en hoe hiermee om te gaan.

DOEL
Het doel van de studie was inzicht te krijgen in 1) de daadwerkelijke behoefte van mantelzorgers aan verschillende vormen van online zelfmanagementondersteuning, 2) de mate waarin mantelzorgers de verschillende vormen van ondersteuning evalueren en waarderen en 3) de mate waarin verpleegkundigen de online ondersteuning door persoonsgericht e-mailcontact gebruiken en evalueren.

METHODE 
Voor deze procesevaluatie is een mixed-methods-opzet gebruikt, waarbij kwantitatieve en kwalitatieve methodes zijn gecombineerd. Hierbij is gekeken naar: registratieformulieren van dementieverpleegkundigen; het aantal keren dat online video’s en e-bulletins werden aangeklikt; enquêtevragen zoals beantwoord door mantelzorgers en verpleegkundigen; en de inhoud van de e-mailcontacten.

RESULTATEN 
Het daadwerkelijke gebruik van de verschillende vormen van online zelfmanagementondersteuning door mantelzorgers varieerde: 78% (21/27) van de mantelzorgers had e-mailcontact met de gespecialiseerde verpleegkundige, 80% (43/54) van de mantelzorgers klikte een online video aan en 37% (30/81) klikte op een e-bulletin. Mantelzorgers waren positief en tevreden over de ondersteuning. Zij waren vooral positief over de persoonsgerichte aanpak in het persoonlijke e-mailcontact. Het online verlenen van zelfmanagementondersteuning werd wisselend gewaardeerd door de verpleegkundigen, aangezien het voor hen een vrij nieuwe manier van werken was.

CONCLUSIE
Niet alle deelnemers maakten optimaal gebruik van de verschillende onderdelen van de interventie. Verpleegkundigen gaven ook aan dat het e-mailcontact vaker werd gebruikt om gevoelens te uiten over het omgaan met gedragsveranderingen. Er is meer onderzoek nodig naar wat maakt dat mensen online interventies al dan niet accepteren, gebruiken en naleven, met als doel het gebruik ervan te stimuleren en te zorgen voor een goede back-up met persoonsgerichte (online) informatie en advies voor hun persoonlijke situatie.

Literatuur

  1. Egilstrod B, Ravn MB, Petersen KS. Living with a partner with dementia: a systematic review and thematic synthesis of spouses’ lived experiences of changes in their everyday lives. Aging Ment Health 2019;23:541-50.
  2. Chiao CY, Wu HS, Hsiao CY. Caregiver burden for informal caregivers of patients with dementia: a systematic review. Int Nurs Rev 2015;62:340-50.
  3. Feast A, Orrell M, Charlesworth G, et al. Behavioural and psychological symptoms in dementia and the challenges for family carers: systematic review. Br J Psychiatry 2016;208:429-34.
  4. Müller-Spahn F. Behavioral disturbances in dementia. Dialogues Clin Neurosci 2003;5:49-59.
  5. Huis in het Veld J, Verkaik R, van Meijel B, et al. Selfmanagement by family caregivers to manage changes in the behavior and mood of their relative with dementia: an online focus group study. BMC Geriatr 2016;16:95.
  6. Zwaanswijk M, Peeters JM, van Beek AP, et al. Informal caregivers of people with dementia: problems, needs and support in the initial stage and in subsequent stages of dementia: a questionnaire survey. Open Nurs J 2013;7:6-13.
  7. Barlow J, Wright C, Sheasby J, et al. Self-management approaches for people with chronic conditions: a review. Patient Educ Couns 2002;48:177-87.
  8. Huis in het Veld J, Verkaik R, van Meijel B, et al. Selfmanagement support and ehealth when managing changes in behavior and mood of a relative with dementia: an asynchronous online focus group study of family caregivers’ needs. Res Gerontol Nurs 2018;11:151-9.
  9. Alleyne G, Hancock C, Hughes P. Chronic and non-communicable diseases: a critical challenge for nurses globally. Int Nurs Rev 2011;58:328-31.
  10. Hopwood J, Walker N, McDonagh L, et al. Internet-based family caregivers: mastery over dementia. systematic review. J Med Internet 84.Res 2018;20:e216.
  11. Pot AM, Blom MM, Willemse BM. Acceptability of a guided self-help internet intervention for family caregivers: mastery over dementia. Int Psychogeriatr 2015;27:1343-54.
  12. Parra-Vidales E, Soto-Pérez F, Perea-Bartolomé MV, et al. Online interventions for caregivers of people with dementia: a systematic review. Actas Esp Psiquiatr 2017;45:116-26.
  13. Boots LM, de Vugt ME, van Knippenberg RJ, et al. A systematic review of internet-based supportive interventions for caregivers of patients with dementia. Int J Geriatr Psychiatry 2014;29:331-44.
  14. Huis in het Veld J, Willemse B, van Asch IF, et al. Online self-management support for family caregivers to help them manage behavior changes in their relative with dementia: study protocol for a randomized controlled trial and a process evaluation. JMIR Res Protoc 2017;6:e239.
  15. Huis in het Veld J, Willemse BM, van Asch IFM, et al. Online self-management support for family caregivers dealing with behavior changes in relatives with dementia (part 2): randomized controlled trial. J Med Internet Res 2020;22:e13001.
  16. Eysenbach G. Consort-eHealth: implementation of a checklist for authors and editors to improve reporting of web-based and mobile randomized controlled trials. Stud Health Technol Inform 2013;192:657-61.
  17. Eysenbach G. The law of attrition. J Med Internet Res 2005;7:e11.
  18. Moore G, Audrey S, Barker M, et al. Process evaluation of complex interventions: Medical Research Council guidance. Br Med J 2015;350:h1258.
  19. Glasgow RE, Emont S, Miller DC. Assessing delivery of the five ‘As’ for patient-centered counseling. Health Promot Int 2006;21:245-55.
  20. Whitlock EP, Orleans CT, Pender N, et al. Evaluating primary care behavioral counseling interventions: an evidence-based approach. Am J Prev Med 2002;22:267-interventions aimed at supporting family caregivers of people with dementia: systematic review. J Med Internet 84. Res 2018;20:e216.
  21. Kitwood T. Dementia reconsidered: The person comes first. University of Michigan, USA: Open University Press; 1997.
  22. Wagner EH, Austin BT, Davis C, et a. Improving chronic illness care: translating evidence into action. Health Aff (Millwood) 2001;20:64-78.
  23. Glasgow RE, Davis CL, Funnell MM, et al. Implementing practical interventions to support chronic illness selfmanagement. Jt Comm J Qual Saf 2003;29:563-74.
  24. Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol 2006;3:77-101.
  25. Van Wijngaarden E, van der Wedden H, Henning Z, et al. Entangled in uncertainty: the experience of living with dementia from the perspective of family caregivers. PLoS One 2018;13:e0198034.
  26. Eysenbach G. Issues in evaluating health websites in an internet-based randomized controlled trial. J Med Internet Res 2002;4:E17.
  27. Kelders SM, Kok RN, Ossebaard HC, et al. Persuasive system design does matter: a systematic review of adherence to web-based interventions. J Med Internet Res 2012;14:e152.
  28. Van Gemert-Pijnen JE, Kelders SM, Kip H, et al. eHealth research, theory and development: A multi-disciplinary approach. Abingdon: Routledge; 2019.
  29. Glasgow RE, Eakin EG, Fisher EB, et al. Physician advice and support for physical activity: results from a national survey. Am J Prev Med 2001;21:189-96.
  30. Slev VN, Pasman HR, Eeltink CM, et al. Self-management support and ehealth for patients and informal caregivers confronted with advanced cancer: an online focus group study among nurses. BMC Palliat Care 2017;16:55.
  31. Huis in het Veld J, Verkaik R, Mistiaen P, et al. The effectiveness of interventions in supporting selfmanagement of informal caregivers of people with dementia: a systematic meta review. BMC Geriatr 2015;15:147.
  32. Polit DF, Beck CT. Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice. Ninth Edition. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins; 2012.
  33. Song MJ, Ward J, Choi F, et al. A process evaluation of a web-based mental health portal (WalkAlong) using Google analytics. JMIR Ment Health 2018;5:e50.

Onderzoeksartikel

Procesevaluatie van online zelfmanagementondersteuning door verpleegkundigen voor mantelzorgers bij het omgaan met gedragsveranderingen van een naaste met dementie (deel 1): mixed-methods-studie

ACHTERGROND
Omgaan met gedragsveranderingen in alle fases van dementie is een dagelijkse uitdaging voor mantelzorgers, en hulp hierbij is noodzakelijk. Daarom is een online zelfmanagementondersteuningsinterventie ontwikkeld en uitgevoerd die uit drie vormen van ondersteuning bestaat: 1) e-mailcontact met een gespecialiseerde dementieverpleegkundige, 2) online video’s en 3) e-bulletins met informatie over gedragsveranderingen en hoe hiermee om te gaan.

DOEL
Het doel van de studie was inzicht te krijgen in 1) de daadwerkelijke behoefte van mantelzorgers aan verschillende vormen van online zelfmanagementondersteuning, 2) de mate waarin mantelzorgers de verschillende vormen van ondersteuning evalueren en waarderen en 3) de mate waarin verpleegkundigen de online ondersteuning door persoonsgericht e-mailcontact gebruiken en evalueren.

METHODE 
Voor deze procesevaluatie is een mixed-methods-opzet gebruikt, waarbij kwantitatieve en kwalitatieve methodes zijn gecombineerd. Hierbij is gekeken naar: registratieformulieren van dementieverpleegkundigen; het aantal keren dat online video’s en e-bulletins werden aangeklikt; enquêtevragen zoals beantwoord door mantelzorgers en verpleegkundigen; en de inhoud van de e-mailcontacten.

RESULTATEN 
Het daadwerkelijke gebruik van de verschillende vormen van online zelfmanagementondersteuning door mantelzorgers varieerde: 78% (21/27) van de mantelzorgers had e-mailcontact met de gespecialiseerde verpleegkundige, 80% (43/54) van de mantelzorgers klikte een online video aan en 37% (30/81) klikte op een e-bulletin. Mantelzorgers waren positief en tevreden over de ondersteuning. Zij waren vooral positief over de persoonsgerichte aanpak in het persoonlijke e-mailcontact. Het online verlenen van zelfmanagementondersteuning werd wisselend gewaardeerd door de verpleegkundigen, aangezien het voor hen een vrij nieuwe manier van werken was.

CONCLUSIE
Niet alle deelnemers maakten optimaal gebruik van de verschillende onderdelen van de interventie. Verpleegkundigen gaven ook aan dat het e-mailcontact vaker werd gebruikt om gevoelens te uiten over het omgaan met gedragsveranderingen. Er is meer onderzoek nodig naar wat maakt dat mensen online interventies al dan niet accepteren, gebruiken en naleven, met als doel het gebruik ervan te stimuleren en te zorgen voor een goede back-up met persoonsgerichte (online) informatie en advies voor hun persoonlijke situatie.

Literatuur

  1. Egilstrod B, Ravn MB, Petersen KS. Living with a partner with dementia: a systematic review and thematic synthesis of spouses’ lived experiences of changes in their everyday lives. Aging Ment Health 2019;23:541-50.
  2. Chiao CY, Wu HS, Hsiao CY. Caregiver burden for informal caregivers of patients with dementia: a systematic review. Int Nurs Rev 2015;62:340-50.
  3. Feast A, Orrell M, Charlesworth G, et al. Behavioural and psychological symptoms in dementia and the challenges for family carers: systematic review. Br J Psychiatry 2016;208:429-34.
  4. Müller-Spahn F. Behavioral disturbances in dementia. Dialogues Clin Neurosci 2003;5:49-59.
  5. Huis in het Veld J, Verkaik R, van Meijel B, et al. Selfmanagement by family caregivers to manage changes in the behavior and mood of their relative with dementia: an online focus group study. BMC Geriatr 2016;16:95.
  6. Zwaanswijk M, Peeters JM, van Beek AP, et al. Informal caregivers of people with dementia: problems, needs and support in the initial stage and in subsequent stages of dementia: a questionnaire survey. Open Nurs J 2013;7:6-13.
  7. Barlow J, Wright C, Sheasby J, et al. Self-management approaches for people with chronic conditions: a review. Patient Educ Couns 2002;48:177-87.
  8. Huis in het Veld J, Verkaik R, van Meijel B, et al. Selfmanagement support and ehealth when managing changes in behavior and mood of a relative with dementia: an asynchronous online focus group study of family caregivers’ needs. Res Gerontol Nurs 2018;11:151-9.
  9. Alleyne G, Hancock C, Hughes P. Chronic and non-communicable diseases: a critical challenge for nurses globally. Int Nurs Rev 2011;58:328-31.
  10. Hopwood J, Walker N, McDonagh L, et al. Internet-based family caregivers: mastery over dementia. systematic review. J Med Internet 84.Res 2018;20:e216.
  11. Pot AM, Blom MM, Willemse BM. Acceptability of a guided self-help internet intervention for family caregivers: mastery over dementia. Int Psychogeriatr 2015;27:1343-54.
  12. Parra-Vidales E, Soto-Pérez F, Perea-Bartolomé MV, et al. Online interventions for caregivers of people with dementia: a systematic review. Actas Esp Psiquiatr 2017;45:116-26.
  13. Boots LM, de Vugt ME, van Knippenberg RJ, et al. A systematic review of internet-based supportive interventions for caregivers of patients with dementia. Int J Geriatr Psychiatry 2014;29:331-44.
  14. Huis in het Veld J, Willemse B, van Asch IF, et al. Online self-management support for family caregivers to help them manage behavior changes in their relative with dementia: study protocol for a randomized controlled trial and a process evaluation. JMIR Res Protoc 2017;6:e239.
  15. Huis in het Veld J, Willemse BM, van Asch IFM, et al. Online self-management support for family caregivers dealing with behavior changes in relatives with dementia (part 2): randomized controlled trial. J Med Internet Res 2020;22:e13001.
  16. Eysenbach G. Consort-eHealth: implementation of a checklist for authors and editors to improve reporting of web-based and mobile randomized controlled trials. Stud Health Technol Inform 2013;192:657-61.
  17. Eysenbach G. The law of attrition. J Med Internet Res 2005;7:e11.
  18. Moore G, Audrey S, Barker M, et al. Process evaluation of complex interventions: Medical Research Council guidance. Br Med J 2015;350:h1258.
  19. Glasgow RE, Emont S, Miller DC. Assessing delivery of the five ‘As’ for patient-centered counseling. Health Promot Int 2006;21:245-55.
  20. Whitlock EP, Orleans CT, Pender N, et al. Evaluating primary care behavioral counseling interventions: an evidence-based approach. Am J Prev Med 2002;22:267-interventions aimed at supporting family caregivers of people with dementia: systematic review. J Med Internet 84. Res 2018;20:e216.
  21. Kitwood T. Dementia reconsidered: The person comes first. University of Michigan, USA: Open University Press; 1997.
  22. Wagner EH, Austin BT, Davis C, et a. Improving chronic illness care: translating evidence into action. Health Aff (Millwood) 2001;20:64-78.
  23. Glasgow RE, Davis CL, Funnell MM, et al. Implementing practical interventions to support chronic illness selfmanagement. Jt Comm J Qual Saf 2003;29:563-74.
  24. Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol 2006;3:77-101.
  25. Van Wijngaarden E, van der Wedden H, Henning Z, et al. Entangled in uncertainty: the experience of living with dementia from the perspective of family caregivers. PLoS One 2018;13:e0198034.
  26. Eysenbach G. Issues in evaluating health websites in an internet-based randomized controlled trial. J Med Internet Res 2002;4:E17.
  27. Kelders SM, Kok RN, Ossebaard HC, et al. Persuasive system design does matter: a systematic review of adherence to web-based interventions. J Med Internet Res 2012;14:e152.
  28. Van Gemert-Pijnen JE, Kelders SM, Kip H, et al. eHealth research, theory and development: A multi-disciplinary approach. Abingdon: Routledge; 2019.
  29. Glasgow RE, Eakin EG, Fisher EB, et al. Physician advice and support for physical activity: results from a national survey. Am J Prev Med 2001;21:189-96.
  30. Slev VN, Pasman HR, Eeltink CM, et al. Self-management support and ehealth for patients and informal caregivers confronted with advanced cancer: an online focus group study among nurses. BMC Palliat Care 2017;16:55.
  31. Huis in het Veld J, Verkaik R, Mistiaen P, et al. The effectiveness of interventions in supporting selfmanagement of informal caregivers of people with dementia: a systematic meta review. BMC Geriatr 2015;15:147.
  32. Polit DF, Beck CT. Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice. Ninth Edition. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins; 2012.
  33. Song MJ, Ward J, Choi F, et al. A process evaluation of a web-based mental health portal (WalkAlong) using Google analytics. JMIR Ment Health 2018;5:e50.

Over dit artikel
Auteurs
Judith Huis in het Veld, Iris van Asch, Bernadette Willemse, Paul-Jeroen Verkade, Anne Margriet Pot, Marco Blom, Rob Groot Zwaaftink, Anneke Francke
Over de auteurs

Dr. Judith G. Huis in het Veld, Hogeschool Inholland, Opleiding Verpleegkunde, Lectoraat Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen, Amsterdam.
Drs. Iris F.M. van Asch, Trimbos-instituut, Utrecht.
Dr. Bernadette M. Willemse, Trimbos-instituut, Utrecht.
Drs. Paul-Jeroen Verkade, Stichting Geriant, Heerhugowaard.
Dr. Anne Margriet Pot, World Health Organization, Genève, Zwitserland.
Drs. Marco M. Blom, Alzheimer Nederland, Amersfoort. Drs. Rob B.M. Groot Zwaaftink, Alzheimer Nederland, Amersfoort.
Prof. dr. Anneke L. Francke, Amsterdam UMC, Vrije Universiteit Amsterdam, Afdeling Sociale Geneeskunde, Amsterdam, en NIVEL, Utrecht.

Correspondentieadres: judith.huisinhetveld@inholland.nl

Printdatum
26 juni 2020
E-pubdatum
29 juni 2020
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225


Over dit artikel
Auteurs
Judith Huis in het Veld, Iris van Asch, Bernadette Willemse, Paul-Jeroen Verkade, Anne Margriet Pot, Marco Blom, Rob Groot Zwaaftink, Anneke Francke
Over de auteurs

Dr. Judith G. Huis in het Veld, Hogeschool Inholland, Opleiding Verpleegkunde, Lectoraat Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen, Amsterdam.
Drs. Iris F.M. van Asch, Trimbos-instituut, Utrecht.
Dr. Bernadette M. Willemse, Trimbos-instituut, Utrecht.
Drs. Paul-Jeroen Verkade, Stichting Geriant, Heerhugowaard.
Dr. Anne Margriet Pot, World Health Organization, Genève, Zwitserland.
Drs. Marco M. Blom, Alzheimer Nederland, Amersfoort. Drs. Rob B.M. Groot Zwaaftink, Alzheimer Nederland, Amersfoort.
Prof. dr. Anneke L. Francke, Amsterdam UMC, Vrije Universiteit Amsterdam, Afdeling Sociale Geneeskunde, Amsterdam, en NIVEL, Utrecht.

Correspondentieadres: judith.huisinhetveld@inholland.nl

Printdatum
26 juni 2020
E-pubdatum
29 juni 2020
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225