Verpleegkunde Nummer 1 , pp. 7-14
mrt 2020, jaargang 35
Verpleegkunde Nr. 1 , pp. 7-14
mrt 2020, jr. 35
Onderzoeksartikel

Detectie van multidimensionale kwetsbaarheid bij thuiswonende ouderen: nood aan gerichte opleiding?

DOEL
Deze studie gaat na in welke mate eerstejaarsstudenten verpleegkunde kwetsbaarheid bij thuiswonende zestigplussers correct inschatten.

METHODE
Studenten schatten bij 213 ouderen de fysieke, psychische, sociale, omgevings- en totale kwetsbaarheid in op een tienpuntsschaal (niet tot ernstig kwetsbaar). De reële kwetsbaarheid werd in kaart gebracht door ouderen het Comprehensive Frailty Assessment Instrument te laten invullen.

RESULTATEN
Er was een middelmatig sterke correlatie tussen de ingeschatte en de zelfgerapporteerde scores voor de fysieke kwetsbaarheid (Rho=0,537; p<0,001) en de totale kwetsbaarheid (r=0,461; p<0,001). Voor de psychische, sociale en omgevingskwetsbaarheid was er geen tot een zeer zwakke correlatie tussen beide beoordelingen (respectievelijk Rho=0,220; p< 0,01; Rho=0,190; p<0,01 en Rho=0,174; p<0,05). Het verband tussen de ingeschatte en de zelfgerapporteerde kwetsbaarheidsscores verschilt niet (p>0,05) naar gelang de socio-demografische kenmerken van de ouderen.

CONCLUSIE
De fysieke kwetsbaarheid bij thuiswonende ouderen wordt beter ingeschat dan de psychische, sociale en omgevingskwetsbaarheid. Vervolgonderzoek is nodig om na te gaan in welke mate opleidingsprogramma’s, die specifiek focussen op de detectie van kwetsbaarheid, bijdragen tot een correcte inschatting van de multidimensionale kwetsbaarheid.

Literatuur

  1. De Gooijer W. Trends in EU health care systems. New York: Spinger; 2007.
  2. Van Bilsen PM, Hamers JP, Groot W, et al. Sheltered housing compared to independent housing in the community. Scand J Caring Sci 2008;22:265-74.
  3. Vandeurzen J. Nota van de Vlaamse regering ingediend door minister Jo Vandeurzen: Vlaams Ouderenbeleidsplan 2015-2020. 2016. Te raadplegen op: https://www.vlaamsparlement.be/parlementaire-documenten/parlementaire-initiatieven/1098075.
  4. De Groot C, van Dam F, Daalhuizen F. Vergrijzing en woningmarkt. Den Haag: PBL; 2013.
  5. Ilinca S, Leichsenring K, Rodrigues R. From care in homes to care at home: European experiences with (de) institutionalisation in long-term care. Wenen: European Centre for Social Welfare Policy and Research; 2015.
  6. Marek K, Stetzer F, Adams SJ, et al. Aging in place versus nursing home care. Res Gerontol Nurs 2012;5:123-9.
  7. Smetcoren A, Dury S, De Donder L, et al. Attitudes van ouderen ten opzichte van verschillende woonvormen in Vlaanderen. Ruimte & Maatschappij 2014;6:14-38.
  8. Rowles GD, Chaudhury H. Home and identity in late life: International Perspectives. New York: Springer; 2005.
  9. Heylen M, De Roeck V, Kerkhof I, et al. Atlas van de menselijke levensloop. Leuven: Acco; 2009.
  10. Van Hees S, Horstman K, Jansen M, et al. Photovoicing the neighbourhood: Understanding the situated meaning of intangible places for ageing-in-place. Health Place 2017;48:11-9.
  11. Chaudhury H. Remembering home: Rediscovering the self in dementia. Baltimore: JHU Press; 2008.
  12. Wiles JL, Leibing A, Guberman N, et al. The meaning of “aging in place” to older people. Gerontologist 2012;52:357-66.
  13. De Decker P. Eigen woning: geldmachine of pensioensparen? Antwerpen: Garant; 2013.
  14. Golant SM. Aging in the right place. Towson: Health Profession Press; 2015.
  15. De Witte N, Gobbens R, De Donder L, et al. Validation of the Comprehensive Frailty Assessment Instrument against the Tilburg Frailty Indicator. European Geriatric Medicine 2013;4:248-54.
  16. Vlaamse Ouderenraad VZW. Advies 2016/3 over het ontwerp van het Vlaams ouderenbeleidsplan 2015-2020. 2016. Te raadplegen op: https://www.vlaamse-ouderenraad.be/wat-denken-we/beleidsparticipatie/advies-20163-ontwerp-van-hetvlaams- ouderenbeleidsplan-2015-2020.
  17. Lette A, Baan CA, van den Berg M, et al. Initiatives on early detection and intervention to proactively identify health and social problems in older people: experiences from the Netherlands. BMC Geriatr 2015;15:143.
  18. Buckinx F, Rolland Y, Reginster JY, et al. Burden of frailty in the elderly population: Perspectives for a public health challenge. Arch Public Health 2015;73:19.
  19. Gobbens RJ, Luijkx KG, Wijnen-Sponselee MT, et al. Toward a conceptual definition of frail community dwelling older people. Nurs Outlook 2010;58:76-86.
  20. Geraedts HA, Zijlstra W, Zhang W, et al. Adherence to and effectiveness of an individually tailored home-based exercise program for frail older adults, driven by mobility monitoring: design of a prospective cohort study. BMC Public Health 2014;14:570-7.
  21. Fried LP, Tangen CM, Walston J, et al. Frailty in older adults: evidence for a phenotype. J Gerontol Series A Biol Sci Med Sci 2001;56:M146-56.
  22. Fried LP, Ferruci L, Darer J, et al. Untangling the concepts of disability, frailty, and comorbidity: implications for improved targeting and care. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2004;59:255-63.
  23. Gobbens RJ, van Assen MA, Luijkx KG, et al. The Tilburg Frailty Indicator: psychometric properties. J Am Med Dir Assoc 2010;11:344-55.
  24. De Witte N, Buffel T, De Donder L, et al. Care shortages in later life: the role of individual and contextual variables in Flanders, Belgium. International Journal of Humanities and Social Science 2010;2:111-18.
  25. De Witte N, Gobbens R, De Donder L, et al. The comprehensive frailty assessment instrument:
    Development, validity and reliability. Geriatr Nurs 2013;34:274-81.
  26. De Witte N, Campens J, De Donder L, et al. Kwetsbaarheid bij thuiswonende ouderen. 2016. Te raadplegen op: https://sociaal.net/achtergrond/ouderemensen- blijven-langer-thuis-wonen/.
  27. Eamer G, Gibson JA, Gillis C, et al. Surgical frailty assessment: a missed opportunity. BMC Anesthesiol 2017;17:99-107.
  28. Kojima G, Liljas AE, Lliffe S. Frailty syndrome: implications and challenges for health care policy. Risk Manag Healthc Policy 2019;12:23-30.
  29. Perry M, Melis RJ, Teerenstra S, et al. An in-home geriatric programme for vulnerable community-dwelling older people improves the detection of dementia in primary care. Int J Geriatr Psychiatry 2008;23:1312-9.
  30. Windhaber T, Koula ML, Ntzani E, et al. Educational strategies to train health care professionals across the education continuum on the process of frailty prevention and frailty management: a systematic review. Aging Clin Exp Res 2018;30:1409-15.
  31. Kyriakides LA. Research-based model for the development of policy on baseline assessment. British Educational Research Journal 2002;28:805-826.
  32. Lindsay G. Baseline assessment: What purpose, and for whose benefit? Education 3-13 2007;29:47-52.
  33. Field A. Discovering statistics using IBM SPSS statistics. Londen: SAGE; 2013.
  34. Grenier A. Constructions of frailty in the English language, care practice and the lived experience. Ageing Soc 2007;27:425-45.
  35. Warmoth K, Lang I, Phoenix C, et al. ‘Thinking you’re old and frail’: a qualitative study of frailty in older adults. Ageing Soc 2016;36:1483-500.
  36. Hoogendijk EO, Van Der Horst HE, Deeg DJ, et al. The identification of frail older adults in primary care: comparing the accuracy of five simple instruments. Ageing 2013;42:262-5.
  37. Van der Vorst A, Zijlstra GAR, De Witte N, et al. Can proxy assessments serve as a first screener for identifying people at risk for multidimensional frailty? European Geriatric Medicine 2018;9:501-7.
  38. Snow AL, Cook KF, Lin PS, et al. Proxies and other external raters: methodological considerations. Health Serv Res 2005;40:1676-93.
  39. Hashemnezhad H, Heidari AA, Hoseini PM. Sense of place and place attachment. International Journal of Architecture and Urban Development 2013;3:5-12.
  40. Pickard AS, Knight SJ. Proxy evaluation of health-related quality of life: A conceptual framework for understanding multiple proxy perspectives. Med Care 2005;43:493-9.
  41. Smetcoren AS, Dury S, De Donder L, et al. Detectie en preventie van kwetsbaarheid: Op zoek naar risicoprofielen voor fysieke, psychische, sociale en omgevingskwetsbaarheid. Tijdschr Gerontol Geriatr 2017;49:1-11.
  42. Coelho T, Constanca P, Gobbens RJ, et al. Determinants of frailty: The added value of assessing medication. Front Aging Neurosci 2015;7:56-64.
  43. Dury S, De Roeck E, Duppen D, et al. Identifying frailty risk profiles of home-dwelling older people: focus on sociodemographic and socioeconomic characteristics. Aging Ment Health 2017;10:1031-9.
  44. Kamiya Y, Doyle M, Henretta JC, et al. Depressive symptoms among older adults: the impact of early and later life circumstances and marital status. Aging Ment Health 2013;17:349-57.
Onderzoeksartikel

Detectie van multidimensionale kwetsbaarheid bij thuiswonende ouderen: nood aan gerichte opleiding?

DOEL
Deze studie gaat na in welke mate eerstejaarsstudenten verpleegkunde kwetsbaarheid bij thuiswonende zestigplussers correct inschatten.

METHODE
Studenten schatten bij 213 ouderen de fysieke, psychische, sociale, omgevings- en totale kwetsbaarheid in op een tienpuntsschaal (niet tot ernstig kwetsbaar). De reële kwetsbaarheid werd in kaart gebracht door ouderen het Comprehensive Frailty Assessment Instrument te laten invullen.

RESULTATEN
Er was een middelmatig sterke correlatie tussen de ingeschatte en de zelfgerapporteerde scores voor de fysieke kwetsbaarheid (Rho=0,537; p<0,001) en de totale kwetsbaarheid (r=0,461; p<0,001). Voor de psychische, sociale en omgevingskwetsbaarheid was er geen tot een zeer zwakke correlatie tussen beide beoordelingen (respectievelijk Rho=0,220; p< 0,01; Rho=0,190; p<0,01 en Rho=0,174; p<0,05). Het verband tussen de ingeschatte en de zelfgerapporteerde kwetsbaarheidsscores verschilt niet (p>0,05) naar gelang de socio-demografische kenmerken van de ouderen.

CONCLUSIE
De fysieke kwetsbaarheid bij thuiswonende ouderen wordt beter ingeschat dan de psychische, sociale en omgevingskwetsbaarheid. Vervolgonderzoek is nodig om na te gaan in welke mate opleidingsprogramma’s, die specifiek focussen op de detectie van kwetsbaarheid, bijdragen tot een correcte inschatting van de multidimensionale kwetsbaarheid.

Literatuur

  1. De Gooijer W. Trends in EU health care systems. New York: Spinger; 2007.
  2. Van Bilsen PM, Hamers JP, Groot W, et al. Sheltered housing compared to independent housing in the community. Scand J Caring Sci 2008;22:265-74.
  3. Vandeurzen J. Nota van de Vlaamse regering ingediend door minister Jo Vandeurzen: Vlaams Ouderenbeleidsplan 2015-2020. 2016. Te raadplegen op: https://www.vlaamsparlement.be/parlementaire-documenten/parlementaire-initiatieven/1098075.
  4. De Groot C, van Dam F, Daalhuizen F. Vergrijzing en woningmarkt. Den Haag: PBL; 2013.
  5. Ilinca S, Leichsenring K, Rodrigues R. From care in homes to care at home: European experiences with (de) institutionalisation in long-term care. Wenen: European Centre for Social Welfare Policy and Research; 2015.
  6. Marek K, Stetzer F, Adams SJ, et al. Aging in place versus nursing home care. Res Gerontol Nurs 2012;5:123-9.
  7. Smetcoren A, Dury S, De Donder L, et al. Attitudes van ouderen ten opzichte van verschillende woonvormen in Vlaanderen. Ruimte & Maatschappij 2014;6:14-38.
  8. Rowles GD, Chaudhury H. Home and identity in late life: International Perspectives. New York: Springer; 2005.
  9. Heylen M, De Roeck V, Kerkhof I, et al. Atlas van de menselijke levensloop. Leuven: Acco; 2009.
  10. Van Hees S, Horstman K, Jansen M, et al. Photovoicing the neighbourhood: Understanding the situated meaning of intangible places for ageing-in-place. Health Place 2017;48:11-9.
  11. Chaudhury H. Remembering home: Rediscovering the self in dementia. Baltimore: JHU Press; 2008.
  12. Wiles JL, Leibing A, Guberman N, et al. The meaning of “aging in place” to older people. Gerontologist 2012;52:357-66.
  13. De Decker P. Eigen woning: geldmachine of pensioensparen? Antwerpen: Garant; 2013.
  14. Golant SM. Aging in the right place. Towson: Health Profession Press; 2015.
  15. De Witte N, Gobbens R, De Donder L, et al. Validation of the Comprehensive Frailty Assessment Instrument against the Tilburg Frailty Indicator. European Geriatric Medicine 2013;4:248-54.
  16. Vlaamse Ouderenraad VZW. Advies 2016/3 over het ontwerp van het Vlaams ouderenbeleidsplan 2015-2020. 2016. Te raadplegen op: https://www.vlaamse-ouderenraad.be/wat-denken-we/beleidsparticipatie/advies-20163-ontwerp-van-hetvlaams- ouderenbeleidsplan-2015-2020.
  17. Lette A, Baan CA, van den Berg M, et al. Initiatives on early detection and intervention to proactively identify health and social problems in older people: experiences from the Netherlands. BMC Geriatr 2015;15:143.
  18. Buckinx F, Rolland Y, Reginster JY, et al. Burden of frailty in the elderly population: Perspectives for a public health challenge. Arch Public Health 2015;73:19.
  19. Gobbens RJ, Luijkx KG, Wijnen-Sponselee MT, et al. Toward a conceptual definition of frail community dwelling older people. Nurs Outlook 2010;58:76-86.
  20. Geraedts HA, Zijlstra W, Zhang W, et al. Adherence to and effectiveness of an individually tailored home-based exercise program for frail older adults, driven by mobility monitoring: design of a prospective cohort study. BMC Public Health 2014;14:570-7.
  21. Fried LP, Tangen CM, Walston J, et al. Frailty in older adults: evidence for a phenotype. J Gerontol Series A Biol Sci Med Sci 2001;56:M146-56.
  22. Fried LP, Ferruci L, Darer J, et al. Untangling the concepts of disability, frailty, and comorbidity: implications for improved targeting and care. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2004;59:255-63.
  23. Gobbens RJ, van Assen MA, Luijkx KG, et al. The Tilburg Frailty Indicator: psychometric properties. J Am Med Dir Assoc 2010;11:344-55.
  24. De Witte N, Buffel T, De Donder L, et al. Care shortages in later life: the role of individual and contextual variables in Flanders, Belgium. International Journal of Humanities and Social Science 2010;2:111-18.
  25. De Witte N, Gobbens R, De Donder L, et al. The comprehensive frailty assessment instrument:
    Development, validity and reliability. Geriatr Nurs 2013;34:274-81.
  26. De Witte N, Campens J, De Donder L, et al. Kwetsbaarheid bij thuiswonende ouderen. 2016. Te raadplegen op: https://sociaal.net/achtergrond/ouderemensen- blijven-langer-thuis-wonen/.
  27. Eamer G, Gibson JA, Gillis C, et al. Surgical frailty assessment: a missed opportunity. BMC Anesthesiol 2017;17:99-107.
  28. Kojima G, Liljas AE, Lliffe S. Frailty syndrome: implications and challenges for health care policy. Risk Manag Healthc Policy 2019;12:23-30.
  29. Perry M, Melis RJ, Teerenstra S, et al. An in-home geriatric programme for vulnerable community-dwelling older people improves the detection of dementia in primary care. Int J Geriatr Psychiatry 2008;23:1312-9.
  30. Windhaber T, Koula ML, Ntzani E, et al. Educational strategies to train health care professionals across the education continuum on the process of frailty prevention and frailty management: a systematic review. Aging Clin Exp Res 2018;30:1409-15.
  31. Kyriakides LA. Research-based model for the development of policy on baseline assessment. British Educational Research Journal 2002;28:805-826.
  32. Lindsay G. Baseline assessment: What purpose, and for whose benefit? Education 3-13 2007;29:47-52.
  33. Field A. Discovering statistics using IBM SPSS statistics. Londen: SAGE; 2013.
  34. Grenier A. Constructions of frailty in the English language, care practice and the lived experience. Ageing Soc 2007;27:425-45.
  35. Warmoth K, Lang I, Phoenix C, et al. ‘Thinking you’re old and frail’: a qualitative study of frailty in older adults. Ageing Soc 2016;36:1483-500.
  36. Hoogendijk EO, Van Der Horst HE, Deeg DJ, et al. The identification of frail older adults in primary care: comparing the accuracy of five simple instruments. Ageing 2013;42:262-5.
  37. Van der Vorst A, Zijlstra GAR, De Witte N, et al. Can proxy assessments serve as a first screener for identifying people at risk for multidimensional frailty? European Geriatric Medicine 2018;9:501-7.
  38. Snow AL, Cook KF, Lin PS, et al. Proxies and other external raters: methodological considerations. Health Serv Res 2005;40:1676-93.
  39. Hashemnezhad H, Heidari AA, Hoseini PM. Sense of place and place attachment. International Journal of Architecture and Urban Development 2013;3:5-12.
  40. Pickard AS, Knight SJ. Proxy evaluation of health-related quality of life: A conceptual framework for understanding multiple proxy perspectives. Med Care 2005;43:493-9.
  41. Smetcoren AS, Dury S, De Donder L, et al. Detectie en preventie van kwetsbaarheid: Op zoek naar risicoprofielen voor fysieke, psychische, sociale en omgevingskwetsbaarheid. Tijdschr Gerontol Geriatr 2017;49:1-11.
  42. Coelho T, Constanca P, Gobbens RJ, et al. Determinants of frailty: The added value of assessing medication. Front Aging Neurosci 2015;7:56-64.
  43. Dury S, De Roeck E, Duppen D, et al. Identifying frailty risk profiles of home-dwelling older people: focus on sociodemographic and socioeconomic characteristics. Aging Ment Health 2017;10:1031-9.
  44. Kamiya Y, Doyle M, Henretta JC, et al. Depressive symptoms among older adults: the impact of early and later life circumstances and marital status. Aging Ment Health 2013;17:349-57.
Over dit artikel
Auteurs
Jorrit Campens, Deborah Lambotte, Anja Huion, Patricia Vanleerberghe, Nico de Witte
Over de auteurs

Jorrit Campens, dr. Deborah Lambotte, drs. Anja Huion en drs. Patricia Vanleerberghe zijn werkzaam als lector-onderzoekers bij de vakgroep Verpleegkunde, Hogeschool Gent;
Dr. Nico De Witte is als lector-onderzoeker verbonden aan de vakgroep Verpleegkunde, Hogeschool Gent, en is als onderzoeker verbonden aan de vakgroep Psychologie en educatiewetenschappen, Vrije Universiteit Brussel.

Correspondentieadres: Jorrit.campens@hogent.be

Printdatum
13 maart 2020
E-pubdatum
16 maart 2020
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225


Over dit artikel
Auteurs
Jorrit Campens, Deborah Lambotte, Anja Huion, Patricia Vanleerberghe, Nico de Witte
Over de auteurs

Jorrit Campens, dr. Deborah Lambotte, drs. Anja Huion en drs. Patricia Vanleerberghe zijn werkzaam als lector-onderzoekers bij de vakgroep Verpleegkunde, Hogeschool Gent;
Dr. Nico De Witte is als lector-onderzoeker verbonden aan de vakgroep Verpleegkunde, Hogeschool Gent, en is als onderzoeker verbonden aan de vakgroep Psychologie en educatiewetenschappen, Vrije Universiteit Brussel.

Correspondentieadres: Jorrit.campens@hogent.be

Printdatum
13 maart 2020
E-pubdatum
16 maart 2020
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225