Verpleegkunde Nummer 4 , pp. 17-23
dec 2019, jaargang 34
Verpleegkunde Nr. 4 , pp. 17-23
dec 2019, jr. 34
Onderzoeksartikel

Relationeel afgestemde zorg leren

Leer- en onderwijsprocessen in het klinisch onderwijs van bachelorstudenten verpleegkunde

DOEL
De studie beoogt te achterhalen hoe mentoren studenten ondersteunen in het leren van relationeel afgestemde zorg, en hoe studenten dat leren ervaren.
METHODE
Kwalitatief descriptief onderzoek. Semigestructureerde interviews gehouden met 20 mentoren en 21 studenten werden na systematische codering geanalyseerd met constante comparatieve vergelijking.
RESULTATEN
Voor zowel studenten als mentoren is relationele afstemming geen noodzakelijk kenmerk van goede zorg. In het leren in de klinische omgeving staan medische en technisch-verpleegkundige kennis nog teveel op de voorgrond. Voor mentoren is goede zorg ‘afgewerkte’ zorg die beleefd uitgevoerd wordt. Zowel mentoren als studenten zijn van mening dat de attitude die nodig is om op adequate wijze met de zorgontvanger in contact te gaan, eerder gegeven zijn en meegebracht moeten worden naar de klinische setting dan dat ze geleerd moeten/kunnen worden. Uit het onderzoek komt ook naar voren dat de studenten in hun leren gehinderd worden door hun positie als student en, in het bijzonder, door de aandacht die ze aan de evaluatie door de mentoren geven.
CONCLUSIE
Hoewel de hogeschool relationeel afgestemde zorg, vanuit de zorgethiek, een belangrijke plaats toekent, lijkt dit voor studenten tijdens hun stage geen belangrijk leerdoel te vormen. Bovendien worden ze in het leren ervan slechts in beperkte mate door de mentoren ondersteund.

Literatuur

  1. Cusveller B. Met zorg verbonden. Een filosofische studie naar de zindimensie van verpleegkundige zorgverlening. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn; 2004.
  2. Houtlosser M. In goede handen: verpleegkundige beroepsuitoefening in moreel perspectief. Universiteit Leiden; 2010.
  3. Yildiz E. Ethics in nursing: A systematic review of the framework of evidence perspective. Nurs Ethics 2019;26:1128-48.
  4. Grypdonck M, Vanlaere L, Timmermann M. Zorgethiek in praktijk. Leuven: Lannoo Campus; 2018.
  5. Van Heijst A. Menslievende zorg. Een ethische kijk op professionaliteit. Kampen: Klement; 2005.
  6. Baart A. Een theorie van de presentie. Utrecht: Lemma; 2001.
  7. Baart A, Grypdonck M. Verpleegkunde en presentie. Een zoektocht in dialoog naar de betekenis van presentie voor verpleegkundige zorg. Den Haag: Lemma; 2008.
  8. Gastmans C, Vanlaere L. Cirkels van zorg: ethisch omgaan met ouderen. Leuven: Davidsfonds; 2013.
  9. Vanlaere L, Burggraeve R. Gekkenwerk; kleine ondeugden voor zorgdragers. Leuven: Lannoo; 2013.
  10. Vanlaere L, Gastmans C. Zorg aan zet : ethisch omgaan met ouderen. Leuven: Davidsfonds; 2010.
  11. Jukema JS. Bewarende zorg. Den Haag: Boom/Lemma; 2011.
  12. Kogan A, Wilber K, Mosqueda L. Person-centered care for older adults with chronic conditions and functional impairment: A systematic literature review. J Am Geriatr Soc 2015;64:e1-e7.
  13. McCormack B, McCance T. Person-centred Nursing: Theory and Practice. Oxford: Wiley-Blackwell; 2011.
  14. Van der Cingel CJM. Persoonsgerichte zorg. Praktijken van goede zorg voor ouderen. Houten: Bohn, Stafleu en van Loghum; 2014.
  15. Vanlaere L, Timmermann M, Grypdonck M. Pflegehandeln am eigenen Körper erfahren – ‚Ausgesetztsein‘ in simulierten Situationen. In: E. Conradi & F. Vosman (Eds.), Schlüsselbegriffe der Care-Ethik. Praxis der Achtsamkeit. Frankfurt: Campus; 2016.
  16. Bickhoff L, Sinclair PM, Levett-Jones T. Moral courage in undergraduate nursing students: A literature review. Collegian 2017;24:71-83.
  17. Blomberg K, Bisholt B. Clinical group supervision for integrating ethical reasoning: Views from students and supervisors. Nurs Ethics 2016;23:761-9.
  18. Enderle CF, Silveira RS, Dalmolin GL, et al. Teaching strategies: promoting the development of moral competence in undergraduate students. Rev Bras Enferm 2018;71:1650-6.
  19. Reed J. Secondary data in nursing research. J Adv Nurs 1992;17:877-83.
  20. Hewison A, Wildman S. The theory-practice gap in nursing: a new dimension. J Adv Nurs 1996;24:754-61.
  21. McCarthy B. Translating person-centred care: a case study of preceptor nurses and their teaching practices in acute care areas. J Clin Nurs 2006;15:629-38.
  22. Van Lancker A. Symptom assessment and care in older palliative cancer patients. Ph.D. Ghent University. 2017.
  23. Pedersen B, Sivonen K. The impact of clinical encounters on student nurses’ ethical caring. Nurs Ethics 2012;19:838-48.
  24. Skela-Savic B, Kiger A. Self-assessment of clinical nurse mentors as dimensions of professional development and the capability of developing ethical values at nursing students: A correlational research study. Nurse Educ Today 2015;35:1044-51.
  25. Gallagher A, Cox A. The RIPE Project protocol: Researching Interventions that Promote Ethics in Social Care. Working Papers in the Health Sciences 2015;1:1-8.
  26. Schwind JK, Beanlands H, Lapum J, et al Fostering person-centered care among nursing students: creative pedagogical approaches to developing personal knowing. J Nurs Educ 2014;53:343-7.
  27. Vanlaere L, Coucke T, Gastmans C. Experiential learning of empathy in a care-ethics lab. Nurs Ethics 2010;17:325-36.
  28. Sandelowski M. Whatever happened to qualitative description? Res Nurs Health 2000;23:334-40.
  29. Holloway I, Wheeler S. Qualitative Research for Nurses. Blackwell Science; 1996.
  30. Boeije H. Analyseren in kwalitatief onderzoek. denken en doen. Amsterdam: Boom; 2005.
  31. Baart A, Vosman F. De patiënt terug van weggeweest. Werken aan menslievende zorg in het ziekenhuis. Amsterdam: SWP; 2015.
Onderzoeksartikel

Relationeel afgestemde zorg leren

Leer- en onderwijsprocessen in het klinisch onderwijs van bachelorstudenten verpleegkunde

DOEL
De studie beoogt te achterhalen hoe mentoren studenten ondersteunen in het leren van relationeel afgestemde zorg, en hoe studenten dat leren ervaren.
METHODE
Kwalitatief descriptief onderzoek. Semigestructureerde interviews gehouden met 20 mentoren en 21 studenten werden na systematische codering geanalyseerd met constante comparatieve vergelijking.
RESULTATEN
Voor zowel studenten als mentoren is relationele afstemming geen noodzakelijk kenmerk van goede zorg. In het leren in de klinische omgeving staan medische en technisch-verpleegkundige kennis nog teveel op de voorgrond. Voor mentoren is goede zorg ‘afgewerkte’ zorg die beleefd uitgevoerd wordt. Zowel mentoren als studenten zijn van mening dat de attitude die nodig is om op adequate wijze met de zorgontvanger in contact te gaan, eerder gegeven zijn en meegebracht moeten worden naar de klinische setting dan dat ze geleerd moeten/kunnen worden. Uit het onderzoek komt ook naar voren dat de studenten in hun leren gehinderd worden door hun positie als student en, in het bijzonder, door de aandacht die ze aan de evaluatie door de mentoren geven.
CONCLUSIE
Hoewel de hogeschool relationeel afgestemde zorg, vanuit de zorgethiek, een belangrijke plaats toekent, lijkt dit voor studenten tijdens hun stage geen belangrijk leerdoel te vormen. Bovendien worden ze in het leren ervan slechts in beperkte mate door de mentoren ondersteund.

Literatuur

  1. Cusveller B. Met zorg verbonden. Een filosofische studie naar de zindimensie van verpleegkundige zorgverlening. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn; 2004.
  2. Houtlosser M. In goede handen: verpleegkundige beroepsuitoefening in moreel perspectief. Universiteit Leiden; 2010.
  3. Yildiz E. Ethics in nursing: A systematic review of the framework of evidence perspective. Nurs Ethics 2019;26:1128-48.
  4. Grypdonck M, Vanlaere L, Timmermann M. Zorgethiek in praktijk. Leuven: Lannoo Campus; 2018.
  5. Van Heijst A. Menslievende zorg. Een ethische kijk op professionaliteit. Kampen: Klement; 2005.
  6. Baart A. Een theorie van de presentie. Utrecht: Lemma; 2001.
  7. Baart A, Grypdonck M. Verpleegkunde en presentie. Een zoektocht in dialoog naar de betekenis van presentie voor verpleegkundige zorg. Den Haag: Lemma; 2008.
  8. Gastmans C, Vanlaere L. Cirkels van zorg: ethisch omgaan met ouderen. Leuven: Davidsfonds; 2013.
  9. Vanlaere L, Burggraeve R. Gekkenwerk; kleine ondeugden voor zorgdragers. Leuven: Lannoo; 2013.
  10. Vanlaere L, Gastmans C. Zorg aan zet : ethisch omgaan met ouderen. Leuven: Davidsfonds; 2010.
  11. Jukema JS. Bewarende zorg. Den Haag: Boom/Lemma; 2011.
  12. Kogan A, Wilber K, Mosqueda L. Person-centered care for older adults with chronic conditions and functional impairment: A systematic literature review. J Am Geriatr Soc 2015;64:e1-e7.
  13. McCormack B, McCance T. Person-centred Nursing: Theory and Practice. Oxford: Wiley-Blackwell; 2011.
  14. Van der Cingel CJM. Persoonsgerichte zorg. Praktijken van goede zorg voor ouderen. Houten: Bohn, Stafleu en van Loghum; 2014.
  15. Vanlaere L, Timmermann M, Grypdonck M. Pflegehandeln am eigenen Körper erfahren – ‚Ausgesetztsein‘ in simulierten Situationen. In: E. Conradi & F. Vosman (Eds.), Schlüsselbegriffe der Care-Ethik. Praxis der Achtsamkeit. Frankfurt: Campus; 2016.
  16. Bickhoff L, Sinclair PM, Levett-Jones T. Moral courage in undergraduate nursing students: A literature review. Collegian 2017;24:71-83.
  17. Blomberg K, Bisholt B. Clinical group supervision for integrating ethical reasoning: Views from students and supervisors. Nurs Ethics 2016;23:761-9.
  18. Enderle CF, Silveira RS, Dalmolin GL, et al. Teaching strategies: promoting the development of moral competence in undergraduate students. Rev Bras Enferm 2018;71:1650-6.
  19. Reed J. Secondary data in nursing research. J Adv Nurs 1992;17:877-83.
  20. Hewison A, Wildman S. The theory-practice gap in nursing: a new dimension. J Adv Nurs 1996;24:754-61.
  21. McCarthy B. Translating person-centred care: a case study of preceptor nurses and their teaching practices in acute care areas. J Clin Nurs 2006;15:629-38.
  22. Van Lancker A. Symptom assessment and care in older palliative cancer patients. Ph.D. Ghent University. 2017.
  23. Pedersen B, Sivonen K. The impact of clinical encounters on student nurses’ ethical caring. Nurs Ethics 2012;19:838-48.
  24. Skela-Savic B, Kiger A. Self-assessment of clinical nurse mentors as dimensions of professional development and the capability of developing ethical values at nursing students: A correlational research study. Nurse Educ Today 2015;35:1044-51.
  25. Gallagher A, Cox A. The RIPE Project protocol: Researching Interventions that Promote Ethics in Social Care. Working Papers in the Health Sciences 2015;1:1-8.
  26. Schwind JK, Beanlands H, Lapum J, et al Fostering person-centered care among nursing students: creative pedagogical approaches to developing personal knowing. J Nurs Educ 2014;53:343-7.
  27. Vanlaere L, Coucke T, Gastmans C. Experiential learning of empathy in a care-ethics lab. Nurs Ethics 2010;17:325-36.
  28. Sandelowski M. Whatever happened to qualitative description? Res Nurs Health 2000;23:334-40.
  29. Holloway I, Wheeler S. Qualitative Research for Nurses. Blackwell Science; 1996.
  30. Boeije H. Analyseren in kwalitatief onderzoek. denken en doen. Amsterdam: Boom; 2005.
  31. Baart A, Vosman F. De patiënt terug van weggeweest. Werken aan menslievende zorg in het ziekenhuis. Amsterdam: SWP; 2015.
Over dit artikel
Auteurs
Annick Vandelanotte, Mieke Grypdonck, Trees Coucke, Heidi Schepers
Over de auteurs

Annick Vandelanotte, docent aan de VIVES hogeschool, campus Brugge.
Prof. dr. Mieke Grypdonck, emeritus buitengewoon hoogleraar van de Universiteit Gent en em. hoogleraar van de Universiteit Utrecht.
Trees Coucke, docent aan de VIVES hogeschool, campus Brugge.
Heidi Schepers, opleidingshoofd verpleegkunde aan de VIVES hogeschool, campus Brugge.

Correspondentieadres: annick.vandelanotte@vives.be

Printdatum
13 december 2019
E-pubdatum
16 december 2019
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225


Over dit artikel
Auteurs
Annick Vandelanotte, Mieke Grypdonck, Trees Coucke, Heidi Schepers
Over de auteurs

Annick Vandelanotte, docent aan de VIVES hogeschool, campus Brugge.
Prof. dr. Mieke Grypdonck, emeritus buitengewoon hoogleraar van de Universiteit Gent en em. hoogleraar van de Universiteit Utrecht.
Trees Coucke, docent aan de VIVES hogeschool, campus Brugge.
Heidi Schepers, opleidingshoofd verpleegkunde aan de VIVES hogeschool, campus Brugge.

Correspondentieadres: annick.vandelanotte@vives.be

Printdatum
13 december 2019
E-pubdatum
16 december 2019
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225