Verpleegkunde Nummer 3 , pp. 4-8
sep 2018, jaargang 33
Verpleegkunde Nr. 3 , pp. 4-8
sep 2018, jr. 33
Onderzoeksartikel

Persoonlijke aandacht voor leefstijl en gezondheid

Een fenomenologisch onderzoek naar beweegredenen van patiënten met EPA voor deelname aan een metabole poli

DOEL 
Patiënten met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) hebben een verhoogd risico op het metabool syndroom. Leefstijlverbetering kan dit syndroom voorkomen of de ernst reduceren. Dit onderzoek geeft inzicht in beweegredenen van de doelgroep voor deelname aan een metabole poli, waar individuele leefstijlinterventies worden ingezet.

METHODE
Het betreft een fenomenologisch onderzoek. Uit tien diepte-interviews bij patiënten met EPA die deelnemen aan een metabole poli zijn data verzameld en geanalyseerd volgens het Colaizzi-model.

RESULTATEN
Vijf thema’s zijn geïdentificeerd die beweegredenen voor deelname aan een metabole poli weergeven: actieve uitnodiging en opvolging, monitoringsbehoefte, bewustwording en willen leren over gezondheid en leefstijlaanpassingen, beleving van het persoonlijke contact alsook meer regie over hun leven.

DISCUSSIE
De metabole poli streefde naar aansluiting bij het individu, maar deze aansluiting kan nog worden geoptimaliseerd.

CONCLUSIE 
Deelname aan een metabole poli door patiënten met EPA wordt bevorderd doordat deze individuele benadering aansluit bij de persoonlijke behoefte van patiënten. Continuering van de individuele benadering is gewenst. Duidelijke voorlichting over zorgaanbod, zorginhoud en aansluiten bij de persoonlijke behoefte bevordert aansluiting bij de zorgvraag. Kwalitatief vervolgonderzoek bij patiënten die niet deelnemen aan de metabole poli kan bijdragen aan verdere vergroting van de inzichten naar beweegredenen om al dan niet deel te nemen.

Literatuur

  1.  Van Veldhuizen R. FACT wijkteams vernieuwen sociale psychiatrie. Psychopraktijk 2012;4(2):19­23.
  2. Delespaul PH, de consensusgroep EPA. Consensus over de definitie van mensen met een ernstige psychische aandoening (EPA) en hun aantal in Nederland. Tijdschrift voor Psychiatrie 2013;55:427­38.
  3. Scheepers-­Hoeks AM, Wessels-­Basten SJ, Scherders MJ, et al. Schizofrenie en antipsychotica: samenhang met het metabool syndroom. Tijdschrift voor Psychiatrie 2008;50:645­54.
  4. Alberti KG, Eckel RH, Grundy SM, et al. Harmonizing the metabolic syndrome. A joint interim statement of the International Diabetes Federation Task Force on Epidemiology and Prevention; National Heart, Lung and Blood Institute; American Heart Association; World Heart Federation; International Atherosclerosis Society; and International Association for the study of Obesity. Circulation 2009;120:1640­5.
  5. Nederlandse Vereniging voor Artsen Somatisch werkzaam in de Psychiatrie. Leidraad bij cardiovasculair risicomanagement van volwassenen die langdurig antipsychotica gebruiken. 2011. Te raadplegen op: www.nvasp.nl/sites/default/files/richtlijn3.pdf (bekeken op 8 augustus 2018).
  6. John AP, Koloth R, Dragovic M, et al. Prevalence of metabolic syndrome among Australians with severe mental illness. Med J Aust 2009;190:176­9.
  7. Newcomer JW. Medical risk in patients with bipolar disorder and schizophrenia. J Clin Psychiatry 2006;67:25­30.
  8. Saha S, Chant D, McGrath J. A systematic review of mortality in schizofrephrenia: Is the differential mortality gap worsening over time? Arch Gen Psychiatry 2007; 64:1123­31.
  9. Tiihonen J, Lönnqvist J, Wahlbeck K, et al. 11­-years follow-­up of mortality in patients with schizophrenia: a population­based cohort study (FIN 11 study). Lancet 2009;374:620­7.
  10. Usher K, Park T, Foster K, et al. A randomized controlled trial undertaken to test a nurse­led weight management and exercise intervention designed for people with serious mental illness who take second generation antipsychotics. J Adv Nurs 2012;69:1539­48.
  11. Scott D, Happell B. The high prevalence of poor physical health and unhealthy Life behaviours in individuals with severe mental illness. Issues Ment Health Nurs 2011;32:589­97.
  12. Roberts SH, Bailey JE. Incentives and barriers to lifestyle interventions for people with severe mental illness: a narrative synthesis of quantitative, qualitative and mixed methods studies. J Adv Nurs 2010;67:690­708.
  13. Meeuwissen JAC, van Meijel B, van Gool R, et al.; Werkgroep Richtlijnontwikkeling Algemene somatische screening & Leefstijl. Multidisciplinaire richtlijn Leefstijl bij mensen met een ernstige psychische aandoening. 2015. Utrecht: V&VN. Te raadplegen op: https://assets-sites.trimbos.nl/docs/4528f61a-f94e-4280-b909-66ba6fd56613.pdf (bekeken op 8 augustus 2018).
  14. Weekers LP. Effectiveness study of the interventions Vital Steps and Lifestyle advice on the Metabolic Syndrome parameters among patients who use antipsychotic medication. Maastricht: Maastricht University. 2013.
  15. Verhaeghe N, De Maeseneer J, Maes L, et al. Health promotion in mental health care: perceptions from patients and mental health nurses. J Clin Nurs 2013;22:1569­78.
  16. Johnstone R, Nicol K, Donaghy M, et al. Barriers to uptake of physical activity in community­based patients with schizophrenia. J Ment Health 2009;18:523­32.
  17. Roberts SH, Bailey JE. An ethnographic study of incentives and barriers to lifestyle interventions for people with severe mental illness. J Adv Nurs 2013;69:2514­24.
  18. Wärdig R, Bachrach­ Lindström M, Hutsjö S, et al. Persons with psychosis perceptions of participating in a lifestyle intervention. J Clin Nurs 2015;24:1815­24.
  19. Polit DF, Beck CT. Nursing Research. Generating and Assessing Evidence for Nursing Practice. Philadelphia: Wolters Kluwer Health/ Lippincott Williams & Wilkins; 2012.
  20. Bryman A. Social research methods (5th ed.). New York, NY: Oxford University Press; 2016.
  21. Boeije H. Analyseren in kwalitatief onderzoek. Denken en doen. Den Haag: Boom Lemma uitgevers; 2014.
  22. Mortelmans D. Handboek Kwalitatieve onderzoeksmethoden. Den Haag: Acco Nederland; 2013.
  23. Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek. Uw onderzoek: WMO-­plichtig of niet. Te raadplegen op: http://www.ccmo.nl/nl/uw-onderzoek-wmo-plichtig-of-niet (bekeken op 8 augustus 2018).
  24. Heidegger M. Being and time. London: SCM; 1962.
Onderzoeksartikel

Persoonlijke aandacht voor leefstijl en gezondheid

Een fenomenologisch onderzoek naar beweegredenen van patiënten met EPA voor deelname aan een metabole poli

DOEL 
Patiënten met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) hebben een verhoogd risico op het metabool syndroom. Leefstijlverbetering kan dit syndroom voorkomen of de ernst reduceren. Dit onderzoek geeft inzicht in beweegredenen van de doelgroep voor deelname aan een metabole poli, waar individuele leefstijlinterventies worden ingezet.

METHODE
Het betreft een fenomenologisch onderzoek. Uit tien diepte-interviews bij patiënten met EPA die deelnemen aan een metabole poli zijn data verzameld en geanalyseerd volgens het Colaizzi-model.

RESULTATEN
Vijf thema’s zijn geïdentificeerd die beweegredenen voor deelname aan een metabole poli weergeven: actieve uitnodiging en opvolging, monitoringsbehoefte, bewustwording en willen leren over gezondheid en leefstijlaanpassingen, beleving van het persoonlijke contact alsook meer regie over hun leven.

DISCUSSIE
De metabole poli streefde naar aansluiting bij het individu, maar deze aansluiting kan nog worden geoptimaliseerd.

CONCLUSIE 
Deelname aan een metabole poli door patiënten met EPA wordt bevorderd doordat deze individuele benadering aansluit bij de persoonlijke behoefte van patiënten. Continuering van de individuele benadering is gewenst. Duidelijke voorlichting over zorgaanbod, zorginhoud en aansluiten bij de persoonlijke behoefte bevordert aansluiting bij de zorgvraag. Kwalitatief vervolgonderzoek bij patiënten die niet deelnemen aan de metabole poli kan bijdragen aan verdere vergroting van de inzichten naar beweegredenen om al dan niet deel te nemen.

Literatuur

  1.  Van Veldhuizen R. FACT wijkteams vernieuwen sociale psychiatrie. Psychopraktijk 2012;4(2):19­23.
  2. Delespaul PH, de consensusgroep EPA. Consensus over de definitie van mensen met een ernstige psychische aandoening (EPA) en hun aantal in Nederland. Tijdschrift voor Psychiatrie 2013;55:427­38.
  3. Scheepers-­Hoeks AM, Wessels-­Basten SJ, Scherders MJ, et al. Schizofrenie en antipsychotica: samenhang met het metabool syndroom. Tijdschrift voor Psychiatrie 2008;50:645­54.
  4. Alberti KG, Eckel RH, Grundy SM, et al. Harmonizing the metabolic syndrome. A joint interim statement of the International Diabetes Federation Task Force on Epidemiology and Prevention; National Heart, Lung and Blood Institute; American Heart Association; World Heart Federation; International Atherosclerosis Society; and International Association for the study of Obesity. Circulation 2009;120:1640­5.
  5. Nederlandse Vereniging voor Artsen Somatisch werkzaam in de Psychiatrie. Leidraad bij cardiovasculair risicomanagement van volwassenen die langdurig antipsychotica gebruiken. 2011. Te raadplegen op: www.nvasp.nl/sites/default/files/richtlijn3.pdf (bekeken op 8 augustus 2018).
  6. John AP, Koloth R, Dragovic M, et al. Prevalence of metabolic syndrome among Australians with severe mental illness. Med J Aust 2009;190:176­9.
  7. Newcomer JW. Medical risk in patients with bipolar disorder and schizophrenia. J Clin Psychiatry 2006;67:25­30.
  8. Saha S, Chant D, McGrath J. A systematic review of mortality in schizofrephrenia: Is the differential mortality gap worsening over time? Arch Gen Psychiatry 2007; 64:1123­31.
  9. Tiihonen J, Lönnqvist J, Wahlbeck K, et al. 11­-years follow-­up of mortality in patients with schizophrenia: a population­based cohort study (FIN 11 study). Lancet 2009;374:620­7.
  10. Usher K, Park T, Foster K, et al. A randomized controlled trial undertaken to test a nurse­led weight management and exercise intervention designed for people with serious mental illness who take second generation antipsychotics. J Adv Nurs 2012;69:1539­48.
  11. Scott D, Happell B. The high prevalence of poor physical health and unhealthy Life behaviours in individuals with severe mental illness. Issues Ment Health Nurs 2011;32:589­97.
  12. Roberts SH, Bailey JE. Incentives and barriers to lifestyle interventions for people with severe mental illness: a narrative synthesis of quantitative, qualitative and mixed methods studies. J Adv Nurs 2010;67:690­708.
  13. Meeuwissen JAC, van Meijel B, van Gool R, et al.; Werkgroep Richtlijnontwikkeling Algemene somatische screening & Leefstijl. Multidisciplinaire richtlijn Leefstijl bij mensen met een ernstige psychische aandoening. 2015. Utrecht: V&VN. Te raadplegen op: https://assets-sites.trimbos.nl/docs/4528f61a-f94e-4280-b909-66ba6fd56613.pdf (bekeken op 8 augustus 2018).
  14. Weekers LP. Effectiveness study of the interventions Vital Steps and Lifestyle advice on the Metabolic Syndrome parameters among patients who use antipsychotic medication. Maastricht: Maastricht University. 2013.
  15. Verhaeghe N, De Maeseneer J, Maes L, et al. Health promotion in mental health care: perceptions from patients and mental health nurses. J Clin Nurs 2013;22:1569­78.
  16. Johnstone R, Nicol K, Donaghy M, et al. Barriers to uptake of physical activity in community­based patients with schizophrenia. J Ment Health 2009;18:523­32.
  17. Roberts SH, Bailey JE. An ethnographic study of incentives and barriers to lifestyle interventions for people with severe mental illness. J Adv Nurs 2013;69:2514­24.
  18. Wärdig R, Bachrach­ Lindström M, Hutsjö S, et al. Persons with psychosis perceptions of participating in a lifestyle intervention. J Clin Nurs 2015;24:1815­24.
  19. Polit DF, Beck CT. Nursing Research. Generating and Assessing Evidence for Nursing Practice. Philadelphia: Wolters Kluwer Health/ Lippincott Williams & Wilkins; 2012.
  20. Bryman A. Social research methods (5th ed.). New York, NY: Oxford University Press; 2016.
  21. Boeije H. Analyseren in kwalitatief onderzoek. Denken en doen. Den Haag: Boom Lemma uitgevers; 2014.
  22. Mortelmans D. Handboek Kwalitatieve onderzoeksmethoden. Den Haag: Acco Nederland; 2013.
  23. Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek. Uw onderzoek: WMO-­plichtig of niet. Te raadplegen op: http://www.ccmo.nl/nl/uw-onderzoek-wmo-plichtig-of-niet (bekeken op 8 augustus 2018).
  24. Heidegger M. Being and time. London: SCM; 1962.
Over dit artikel
Auteurs
Noortje Wijnekus, Inge Bongers
Over de auteurs

Noortje Wijnekus is werkzaam als verpleegkundig specialist ggz bij GGzE. Het beschreven onderzoek voerde zij uit voor de afronding van de opleiding Verpleegkundig specialist ggz.

Prof. dr. I.M.B. Bongers is hoogleraar Evidence Based Management van Innovatie in de (geestelijke) gezondheidszorg aan Tilburg University.

Correspondentieadres: noortje.wijnekus@ggze.nl

E-pubdatum
27 september 2018
ISSN online
2468-2225


Over dit artikel
Auteurs
Noortje Wijnekus, Inge Bongers
Over de auteurs

Noortje Wijnekus is werkzaam als verpleegkundig specialist ggz bij GGzE. Het beschreven onderzoek voerde zij uit voor de afronding van de opleiding Verpleegkundig specialist ggz.

Prof. dr. I.M.B. Bongers is hoogleraar Evidence Based Management van Innovatie in de (geestelijke) gezondheidszorg aan Tilburg University.

Correspondentieadres: noortje.wijnekus@ggze.nl

E-pubdatum
27 september 2018
ISSN online
2468-2225