Verpleegkunde Nummer 2 , pp. 4-11
jun 2013, jaargang 28
Verpleegkunde Nr. 2 , pp. 4-11
jun 2013, jr. 28
Onderzoeksartikel

Praktijkgericht onderzoek naar de mogelijkheid van ambulante behandeling bij hematologische patiënten na intensieve chemotherapie

PROBLEEM EN DOEL
Isolatiemaatregelen bij hematologische patiënten met langdurige neutropenie zijn niet effectief gebleken. Daarnaast wordt isolatie als belastend ervaren door patiënten. Dit praktijkgericht onderzoek is gericht op het ontwikkelen van een best practice voor hematologische patiënten met intensieve chemotherapie die opgenomen worden in de beschermende isolatie van het Jeroen Bosch Ziekenhuis met als doel het verminderen van de infectie-incidentie en verbeteren van de kwaliteit van leven.

METHODE
Ambulante behandeling werd door de betrokken hematologen als enige mogelijke best practice gezien voor het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Allereerst zijn interviews afgenomen met patiënten om hun ervaringen ten aanzien van isolatie in kaart te brengen. Tevens is een systematische literatuurstudie uitgevoerd naar effecten van ambulante behandeling voor wat betreft infectie-incidentie en kwaliteit van leven. Als laatste heeft veldonderzoek plaatsgevonden naar de toepassing van isolatiemaatregelen en ambulante behandeling binnen Nederlandse ziekenhuizen.

RESULTATEN
Patiënten kennen negatieve effecten toe aan isolatiemaatregelen, terwijl ambulante behandeling in alle onderzoeken veilig en toepasbaar blijkt. Tevens wordt in de literatuur een verbetering van de kwaliteit van leven beschreven. Daarnaast is ambulante behandeling kosteneffectief door verminderd gebruik van totaal parenterale voeding, intraveneuze antibiotica en bloedtransfusies, maar ook als gevolg van een kortere opnameduur. Er worden geen nadelige effecten gezien voor wat betreft infectie-incidentie en mortaliteit. Uit veldonderzoek blijkt dat ambulante behandeling binnen een aantal instellingen wordt toegepast.

BESCHOUWING EN CONCLUSIE
Er worden vele voordelen toegekend aan ambulante behandeling, echter goed gerandomiseerd onderzoek ten aanzien van infectie-incidentie en de kwaliteit van leven ontbreekt. Desondanks lijkt ambulante behandeling veilig en de kwaliteit van leven te verhogen.

ONTWIKKELDE BEST PRACTICE
De gevonden resultaten hebben geleid tot de ontwikkeling van een pilot ‘ambulante behandeling’ voor patiënten met een hematologische maligniteit na intensieve chemotherapie binnen het Jeroen Bosch Ziekenhuis, waarvoor een richtlijn en een patiënteninformatiefolder zijn ontwikkeld.

IMPLICATIES VOOR DE PRAKTIJK
Wanneer ambulante behandeling voldoet aan bepaalde voorwaarden kan het leiden tot doelmatigheid van zorg, kosteneffectiviteit en betere kwaliteit van leven. De verpleegkundig specialist speelt een belangrijke rol in de uitvoer van ambulante behandeling en verworven competenties kunnen hierbij effectief worden ingezet.

Referenties

  1. Nederlandse kankerregistratie, te raadplegen via www.cijfersoverkanker.nl.
  2. Burghout C. Fase 1 probleeminventarisatie. Module ontwerpproject Master Advanced Nursing Practice aan de Hoge school Utrecht. 2011; Niet gepubliceerd.
  3. Dekker AW, Verdonck LF, Rozenberg-Arska M. Infection prevention in autologous bone marrow transplantation and the role of protective isolation. Bone Marrow Transplantation 1994;14:89-93.
  4. Hayes-Lattin B, Leis JF, Mariarz RT. Review. Isolation in the allogenic transplant environment: how protective is it? Bone marrow transplantation 2005;36:373-81.
  5. Mank A, van der Lelie J, Weening E. Zin en onzin van beschermd verplegen. Tijdschrift voor Verpleegkunde 1997;107(5):132-7.
  6. Russel JA, Poon MC, Jones AR, Woodman RC, Ruether BA. Allogeneic bone-marrow transplatation without protective isolation in adults with malignant disease. Lancet 1992;339:38-40.
  7. Russel JA, Chaudhry A, Booth K, Brown C, Woodman RC, Valentine K, et al. Early outcomes after allogeneic stem cell transplantation for leukemia and myelodysplasia without protective isolation: a 10-year experience. Biol Blood Marrow Transplant. 2000;6(2):109-14.
  8. Maertens JA, Blijlevens NM. Behandeling van infecties bij immuungecompromitteerde gastheer. In: Löwenberg B, Ossenkoppele GJ, De Witte T, Boogaerts HA. Handboek hematologie. Utrecht: Uitgeverij de Tijdstroom; 2005:537-50.
  9. Apperley J, Carreras E, Gluckman E, Gratwohl A, Masszi T. Haematopeietic Stem Cell Transplantation. The EBMT handbook, 5th Edition. Eurepean School of Haematology; 2008.
  10. Roodbol PF, De Brouwer MF, Ek M, De Heusden N, Horst B, Den Hartog Y, Voskuilen MAJ. Algemene verpleegkundige aandachtspunten. In: Kluin-Nelemans JC, De Brouwer MF, Roodbol PF (red.). Hematologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum 2006: 211-35.
  11. Castagnola E, Viscoli C. Invasive aspergillosis in malignancy and stem cell transplant recipients. In: Latgé JP, Steinbach WJ (red.). Aspergillus fumigatus and aspergillosis. American Society for microbiology. Washington D.C.; 2009. p 519-30.
  12. Mank A, Van der Lelie H. Is there still an indication for nursing patients with prolonged neutropenia in protective isolation? An evidence-based nursing and medical study of 4 years for nursing patients with neutropenia without isolation. Eur. J of Oncol Nursing 2002;(1):17-23.
  13. Fenelon LE. Protective isolation: who needs it? J Hosp Infect 1995;30:218-22.
  14. Campbell T. Feelings of oncology patients about being nursed in protective isolation as a consequence of cancer chemotherapy treatment. Journal of advanced Nursing 1999;30(2):439-47.
  15. Cohen MZ, Ley C, Tarzian A. Isolation in Blood and Marrow Transplantation. West J Nurs Res 2001;23:592-609.
  16. Prieto JM, Blanch J, Atala J, Carrerras E, Rovira M, Cirera E, et al. Stem cell transplantation: risk factors for psychiatric morbidity. Eur J Cancer 2006;42:514-520.
  17. Kunitomi A, Lida H, Kamiya Y, Hayashi M, Suwa T, Kanda J, et al. Insomnia and depression during protective isolation in patients with hematological disorders. Inter M 2010;49:17-22.
  18. Walter RB, Lee SJ, Gardner KM, Chai X, Shannon-Dorcy K, Appelbaum FR, et al. Outpatient management following intensive induction chemotherapy for myelodysplastic syndromes and acute myeloid leukemia: a pilot study. Haematologica. 2011;96(6):914-7.
  19. Svahn BM, Remberger M, Myrbäck KE, Holmberg K, Eriksson B, Hentschke P, et al. Home care during the pancytopenic phase after allogeneic hematopoietic stem cell transplantation is advantageous compared with hospital care. Blood 2002;100(13):4317-24.
  20. Svahn BM, Bjurman B, Myrbäck KE, Aschan J, Ringdén O. Is it safe to treat allogeneic stem cell transplanted recipients at home during the pancytopenic phase? A pilot trial. Presse Med. 2004;33(7):474-8.
  21. Møller T, Nielsen OJ, Welinder P, Dünweber A, Hjerming M, Moser C, et al. Safe and feasible outpatient treatment following induction and consolidation chemotherapy for patients with acute leukaemia. Eur J Haematol.2010; 84(4):316-22. 
  22. Savoie ML, Nevil TJ, Song KW, Forrest DL, Hogge DE, Nantel SH, et al. Shifting to outpatient management of acute myeloid leukemia: a prospective experience. Ann Oncol. 2006;17(5):763-8.
  23. Johnson W, Kerridge I, Milton C, Carr D, Enno A, Bray L, et al. Hospital in the home (HITH) care following autologous stem cell transplantation for lymphoma and multiple myeloma. Australian Journal of Advanced Nursing 2006;23(4):34-9.
  24. Ferrara F, Palmieri S, Viola A, Copia C, Schiavone EM, De Simone M, et al. Outpatient-based peripheral blood stem cell transplantation for patients with multiple myeloma. Hematol J. 2004;5(3):222-6.
  25. Dix SP, Geller RB. High dose chemotherapy with autologous stem cell rescue in the outpatient setting. Oncology 2000;14(2):171-92.
  26. Linthorst GAM, Holtkamp MJ, Uyterlinde WI. Een thuiszorgprogramma voor patiënten in de neutropene periode na hoog gedoseerde chemotherapie gevolgd door Perifere Stamcel Transplantatie (PSCT). Bevindingen van de patiënt en de mantelzorger. Oncologica 1999;16(11):21-5.
  27. Grimm PM, Zawacki KL, Mock V, Krumm S, Frink BB. Caregiver responses and needs. An ambulantory bone marrow transplant model. Cancer practice 2000;8(3):120-8.
  28. Tiel FH van, Harbers MM, Kessels AG, Schouten HC. Home care versus hospital care of patients with hematological malignancies and chemotherapy-induced cytopenia. Annals of Oncology 2005;16:195-205.
  29. Mank A, Van der Lelie J, De Vos R, Kersten MJ. Safe early discharge for patiënten undergoning high doses chemotherapie with or without stem cell transplantation: a prospective analysis of clinical variables predictive for complications after treatment. J of Clin Nurs  010;20:388-95.
  30. Niscolla P, de Fabritiis P, Cartoni C, Romani C, Sorrentino F, Dentamaro T, et al. Home care management of patients affected bij hematologic malignancies : a review. The hematology journal 2006;91(11):1523-9.
  31. Weerman C & Frericks D. Vervroegd met ontslag. Oncologica 2006;(23)1:23-4.
  32. West F, Mitchell SA. Evidence based guidelines for the managemnet of neutropenia following outpatient hematopoietic stem cell transplantation. Clin J of Onc Nursing 2004;8(6): 601-13.
  33. Keesom J, Duijnstee M, Van Vliet M. Ervaringen van familie met verzorgenden. Familiezorg deel 2. Tijdschrift voor Verzorgenden 2004;5:24-7.
  34. Buijssen H, Cuijpers P. Zorgen voor een ander. Een boek voor mantelzorgers. Utrecht, Stichting Educatieve Omroep Teleac 1996.
Onderzoeksartikel

Praktijkgericht onderzoek naar de mogelijkheid van ambulante behandeling bij hematologische patiënten na intensieve chemotherapie

PROBLEEM EN DOEL
Isolatiemaatregelen bij hematologische patiënten met langdurige neutropenie zijn niet effectief gebleken. Daarnaast wordt isolatie als belastend ervaren door patiënten. Dit praktijkgericht onderzoek is gericht op het ontwikkelen van een best practice voor hematologische patiënten met intensieve chemotherapie die opgenomen worden in de beschermende isolatie van het Jeroen Bosch Ziekenhuis met als doel het verminderen van de infectie-incidentie en verbeteren van de kwaliteit van leven.

METHODE
Ambulante behandeling werd door de betrokken hematologen als enige mogelijke best practice gezien voor het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Allereerst zijn interviews afgenomen met patiënten om hun ervaringen ten aanzien van isolatie in kaart te brengen. Tevens is een systematische literatuurstudie uitgevoerd naar effecten van ambulante behandeling voor wat betreft infectie-incidentie en kwaliteit van leven. Als laatste heeft veldonderzoek plaatsgevonden naar de toepassing van isolatiemaatregelen en ambulante behandeling binnen Nederlandse ziekenhuizen.

RESULTATEN
Patiënten kennen negatieve effecten toe aan isolatiemaatregelen, terwijl ambulante behandeling in alle onderzoeken veilig en toepasbaar blijkt. Tevens wordt in de literatuur een verbetering van de kwaliteit van leven beschreven. Daarnaast is ambulante behandeling kosteneffectief door verminderd gebruik van totaal parenterale voeding, intraveneuze antibiotica en bloedtransfusies, maar ook als gevolg van een kortere opnameduur. Er worden geen nadelige effecten gezien voor wat betreft infectie-incidentie en mortaliteit. Uit veldonderzoek blijkt dat ambulante behandeling binnen een aantal instellingen wordt toegepast.

BESCHOUWING EN CONCLUSIE
Er worden vele voordelen toegekend aan ambulante behandeling, echter goed gerandomiseerd onderzoek ten aanzien van infectie-incidentie en de kwaliteit van leven ontbreekt. Desondanks lijkt ambulante behandeling veilig en de kwaliteit van leven te verhogen.

ONTWIKKELDE BEST PRACTICE
De gevonden resultaten hebben geleid tot de ontwikkeling van een pilot ‘ambulante behandeling’ voor patiënten met een hematologische maligniteit na intensieve chemotherapie binnen het Jeroen Bosch Ziekenhuis, waarvoor een richtlijn en een patiënteninformatiefolder zijn ontwikkeld.

IMPLICATIES VOOR DE PRAKTIJK
Wanneer ambulante behandeling voldoet aan bepaalde voorwaarden kan het leiden tot doelmatigheid van zorg, kosteneffectiviteit en betere kwaliteit van leven. De verpleegkundig specialist speelt een belangrijke rol in de uitvoer van ambulante behandeling en verworven competenties kunnen hierbij effectief worden ingezet.

Referenties

  1. Nederlandse kankerregistratie, te raadplegen via www.cijfersoverkanker.nl.
  2. Burghout C. Fase 1 probleeminventarisatie. Module ontwerpproject Master Advanced Nursing Practice aan de Hoge school Utrecht. 2011; Niet gepubliceerd.
  3. Dekker AW, Verdonck LF, Rozenberg-Arska M. Infection prevention in autologous bone marrow transplantation and the role of protective isolation. Bone Marrow Transplantation 1994;14:89-93.
  4. Hayes-Lattin B, Leis JF, Mariarz RT. Review. Isolation in the allogenic transplant environment: how protective is it? Bone marrow transplantation 2005;36:373-81.
  5. Mank A, van der Lelie J, Weening E. Zin en onzin van beschermd verplegen. Tijdschrift voor Verpleegkunde 1997;107(5):132-7.
  6. Russel JA, Poon MC, Jones AR, Woodman RC, Ruether BA. Allogeneic bone-marrow transplatation without protective isolation in adults with malignant disease. Lancet 1992;339:38-40.
  7. Russel JA, Chaudhry A, Booth K, Brown C, Woodman RC, Valentine K, et al. Early outcomes after allogeneic stem cell transplantation for leukemia and myelodysplasia without protective isolation: a 10-year experience. Biol Blood Marrow Transplant. 2000;6(2):109-14.
  8. Maertens JA, Blijlevens NM. Behandeling van infecties bij immuungecompromitteerde gastheer. In: Löwenberg B, Ossenkoppele GJ, De Witte T, Boogaerts HA. Handboek hematologie. Utrecht: Uitgeverij de Tijdstroom; 2005:537-50.
  9. Apperley J, Carreras E, Gluckman E, Gratwohl A, Masszi T. Haematopeietic Stem Cell Transplantation. The EBMT handbook, 5th Edition. Eurepean School of Haematology; 2008.
  10. Roodbol PF, De Brouwer MF, Ek M, De Heusden N, Horst B, Den Hartog Y, Voskuilen MAJ. Algemene verpleegkundige aandachtspunten. In: Kluin-Nelemans JC, De Brouwer MF, Roodbol PF (red.). Hematologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum 2006: 211-35.
  11. Castagnola E, Viscoli C. Invasive aspergillosis in malignancy and stem cell transplant recipients. In: Latgé JP, Steinbach WJ (red.). Aspergillus fumigatus and aspergillosis. American Society for microbiology. Washington D.C.; 2009. p 519-30.
  12. Mank A, Van der Lelie H. Is there still an indication for nursing patients with prolonged neutropenia in protective isolation? An evidence-based nursing and medical study of 4 years for nursing patients with neutropenia without isolation. Eur. J of Oncol Nursing 2002;(1):17-23.
  13. Fenelon LE. Protective isolation: who needs it? J Hosp Infect 1995;30:218-22.
  14. Campbell T. Feelings of oncology patients about being nursed in protective isolation as a consequence of cancer chemotherapy treatment. Journal of advanced Nursing 1999;30(2):439-47.
  15. Cohen MZ, Ley C, Tarzian A. Isolation in Blood and Marrow Transplantation. West J Nurs Res 2001;23:592-609.
  16. Prieto JM, Blanch J, Atala J, Carrerras E, Rovira M, Cirera E, et al. Stem cell transplantation: risk factors for psychiatric morbidity. Eur J Cancer 2006;42:514-520.
  17. Kunitomi A, Lida H, Kamiya Y, Hayashi M, Suwa T, Kanda J, et al. Insomnia and depression during protective isolation in patients with hematological disorders. Inter M 2010;49:17-22.
  18. Walter RB, Lee SJ, Gardner KM, Chai X, Shannon-Dorcy K, Appelbaum FR, et al. Outpatient management following intensive induction chemotherapy for myelodysplastic syndromes and acute myeloid leukemia: a pilot study. Haematologica. 2011;96(6):914-7.
  19. Svahn BM, Remberger M, Myrbäck KE, Holmberg K, Eriksson B, Hentschke P, et al. Home care during the pancytopenic phase after allogeneic hematopoietic stem cell transplantation is advantageous compared with hospital care. Blood 2002;100(13):4317-24.
  20. Svahn BM, Bjurman B, Myrbäck KE, Aschan J, Ringdén O. Is it safe to treat allogeneic stem cell transplanted recipients at home during the pancytopenic phase? A pilot trial. Presse Med. 2004;33(7):474-8.
  21. Møller T, Nielsen OJ, Welinder P, Dünweber A, Hjerming M, Moser C, et al. Safe and feasible outpatient treatment following induction and consolidation chemotherapy for patients with acute leukaemia. Eur J Haematol.2010; 84(4):316-22. 
  22. Savoie ML, Nevil TJ, Song KW, Forrest DL, Hogge DE, Nantel SH, et al. Shifting to outpatient management of acute myeloid leukemia: a prospective experience. Ann Oncol. 2006;17(5):763-8.
  23. Johnson W, Kerridge I, Milton C, Carr D, Enno A, Bray L, et al. Hospital in the home (HITH) care following autologous stem cell transplantation for lymphoma and multiple myeloma. Australian Journal of Advanced Nursing 2006;23(4):34-9.
  24. Ferrara F, Palmieri S, Viola A, Copia C, Schiavone EM, De Simone M, et al. Outpatient-based peripheral blood stem cell transplantation for patients with multiple myeloma. Hematol J. 2004;5(3):222-6.
  25. Dix SP, Geller RB. High dose chemotherapy with autologous stem cell rescue in the outpatient setting. Oncology 2000;14(2):171-92.
  26. Linthorst GAM, Holtkamp MJ, Uyterlinde WI. Een thuiszorgprogramma voor patiënten in de neutropene periode na hoog gedoseerde chemotherapie gevolgd door Perifere Stamcel Transplantatie (PSCT). Bevindingen van de patiënt en de mantelzorger. Oncologica 1999;16(11):21-5.
  27. Grimm PM, Zawacki KL, Mock V, Krumm S, Frink BB. Caregiver responses and needs. An ambulantory bone marrow transplant model. Cancer practice 2000;8(3):120-8.
  28. Tiel FH van, Harbers MM, Kessels AG, Schouten HC. Home care versus hospital care of patients with hematological malignancies and chemotherapy-induced cytopenia. Annals of Oncology 2005;16:195-205.
  29. Mank A, Van der Lelie J, De Vos R, Kersten MJ. Safe early discharge for patiënten undergoning high doses chemotherapie with or without stem cell transplantation: a prospective analysis of clinical variables predictive for complications after treatment. J of Clin Nurs  010;20:388-95.
  30. Niscolla P, de Fabritiis P, Cartoni C, Romani C, Sorrentino F, Dentamaro T, et al. Home care management of patients affected bij hematologic malignancies : a review. The hematology journal 2006;91(11):1523-9.
  31. Weerman C & Frericks D. Vervroegd met ontslag. Oncologica 2006;(23)1:23-4.
  32. West F, Mitchell SA. Evidence based guidelines for the managemnet of neutropenia following outpatient hematopoietic stem cell transplantation. Clin J of Onc Nursing 2004;8(6): 601-13.
  33. Keesom J, Duijnstee M, Van Vliet M. Ervaringen van familie met verzorgenden. Familiezorg deel 2. Tijdschrift voor Verzorgenden 2004;5:24-7.
  34. Buijssen H, Cuijpers P. Zorgen voor een ander. Een boek voor mantelzorgers. Utrecht, Stichting Educatieve Omroep Teleac 1996.
Over dit artikel
Auteurs
C. Burghout, H. Sinnige
Over de auteurs

Carolien Burghout is verpleegkundig specialist intensieve zorg en Harm Sinnige, hematoloog, Jeroen Bosch Ziekenhuis te ’s-Hertogenbosch. Voor meer informatie: c.burghout@jbz.nl

Printdatum
1 juni 2013
E-pubdatum
4 juni 2013
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225


Over dit artikel
Auteurs
C. Burghout, H. Sinnige
Over de auteurs

Carolien Burghout is verpleegkundig specialist intensieve zorg en Harm Sinnige, hematoloog, Jeroen Bosch Ziekenhuis te ’s-Hertogenbosch. Voor meer informatie: c.burghout@jbz.nl

Printdatum
1 juni 2013
E-pubdatum
4 juni 2013
ISSN print
0920-3273
ISSN online
2468-2225